Bitkisel Yağ, Fındık ve Kapsül: E Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur, IU mg’a Nasıl Çevrilir?
E vitamini hangi besinlerde bulunur sorusunun kısa cevabı: en çok bitkisel yağlarda ve kuruyemişte; meyve ve sebzede miktar genellikle düşük. İki derlemedeki tablolara göre 100 g ayçiçek yağında 32,7–59,0 mg, 100 g fındıkta 3,5–15,0 mg alfa-tokoferol var. Takviyelerde ise E vitamininin birimi, Takviye Edici Gıdalar Tebliği’ne göre “mg α-TE” (alfa-tokoferol eşdeğeri). Ambalajda IU yazıyorsa çeviri biçime göre değişir: 1 IU, doğal d-alfa-tokoferolde 0,67 mg, sentetik dl-alfa-tokoferolde 0,45 mg alfa-tokoferole karşılık gelir.
Bu yazıda besinlerdeki miktarı, 12 mg’lık beslenme referans değerini, d- ve dl-alfa-tokoferol farkını, IU’nun mg’a çevrilmesini ve üst değerleri sırayla ele alıyoruz. Sonda aynı okumayı dört ürünümüzün içerik tablosuna uyguluyoruz; örneğin Milk Thistle’ın 2 kapsülünde 50 mg D-alfa-tokoferol var.
E vitamini hangi besinlerde ne kadar bulunur?
Shahidi ve de Camargo’nun 2016 tarihli derlemesine göre tokoferollerin başlıca doğal kaynağı, yağlı tohumların ve kuruyemişin yağ kısmı. Meyve ve sebzede ise yağ oranı düşük olduğu için miktar genellikle önemsiz düzeyde. Derlemenin tablosunda 100 g yağdaki alfa-tokoferol şöyle:
- Buğday tohumu yağı: 151–192 mg.
- Ayçiçek ve aspir yağı: 32,7–59,0 mg ve 36,7–47,7 mg.
- Mısırözü ve kolza yağı: 18,0–25,7 mg ve 18,9–24,0 mg.
- Zeytinyağı ve soya yağı: 11,9–17,0 mg ve 9,53–12,0 mg.
- Keten tohumu yağı: 0,54–1,20 mg.
Aynı derleme bir çalışmaya dayanarak, günde 30 g zeytinyağının 12 mg’lık günlük değerin ortalama yarısını karşılayabileceğini aktarıyor. Ticari zeytinyağlarında alfa-tokoferol miktarının çok değiştiğini de not ediyor.
Kuruyemiş için Gonçalves ve arkadaşlarının 2023 derlemesi, 100 g’daki alfa-tokoferolü aralık olarak veriyor: badem 2,4–25,9 mg, fındık 3,5–15,0 mg, ceviz 0,1–13,0 mg, çam fıstığı 2,5–9,3 mg, antep fıstığı 0,3–2,3 mg. Derlemeye göre kuruyemişin bileşimi çeşide, sıcaklık ve güneş ışınımı gibi hava koşullarına ve üretim uygulamalarına bağlı; tablodaki aralıklar da bu yüzden geniş. Ambalajında E vitamini miktarı yazan bir gıdada esas olan ambalajdaki değerdir.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), alfa-tokoferolün verimli emilimi için ortamda yağ bulunması gerektiğini yazıyor. Olağan bir beslenmede ortalama emilimi yaklaşık %75 kabul ediyor.
Yağdaki tokoferolün hepsi E vitamini sayılır mı?
Bitkisel yağlarda alfa dışında beta, gama ve delta tokoferol ile tokotrienoller de var. Shahidi ve de Camargo’ya göre kolza, mısırözü, keten tohumu, soya ve ceviz yağında gama-tokoferol, alfa-tokoferolle benzer ya da ondan yüksek miktarda. Örneğin 100 g soya yağında 61,0–69,9 mg gama-tokoferole karşılık 9,53–12,0 mg alfa-tokoferol var.
EFSA, 2015 tarihli görüşünde E vitaminini yalnız alfa-tokoferol olarak tanımladı. Özet raporda, karaciğerdeki taşıyıcı proteinin (α-TTP) alfa-tokoferolü öbür tokoferollere tercih ettiği; öbürlerinin karaciğerde daha çok yıkıldığı anlatılıyor. Eskiden besinlerdeki bütün tokoferol ve tokotrienoller katsayılarla alfa-tokoferol eşdeğerine (α-TE) çevriliyordu. EFSA, Avrupa Birliği ülkelerindeki besin bileşim veri tabanlarının çoğunun E vitamini değerlerini α-TE olarak verdiğini not ediyor. Yani bir besin tablosunda “E vitamini” diye geçen sayı, hangi tanımla hesaplandığına göre değişebilir.
E vitamininde 12 mg referans ve %BRD neyi gösteriyor?
İçerik tablosundaki yüzde sütunu, beslenme referans değerine (BRD) göre hesaplanıyor. TİTCK’nin (Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu) sağlık beyanı eklerinde, Ek-5’te E vitamininin beslenme referans değeri 12 mg. Ek-5’in dipnotuna göre bu değerler dört yaş ve üstündeki sağlıklı kişileri esas alıyor. Hesap basit: porsiyondaki miktar 12 mg’a bölünür. 10 mg yaklaşık %83 eder; Milk Thistle’ın sayfasında 50 mg için %416,6 yazıyor.
EFSA’nın kişiye yönelik değeri ayrı bir sayı. Yetişkin erkekte günde 13 mg, yetişkin kadında 11 mg alfa-tokoferol yeterli alım (AI) olarak belirlenmiş; gebelik ve emzirmede değer 11 mg. EFSA bu değerleri, sağlıklı Avrupa nüfuslarında gözlenen alım miktarlarından türetti. Yüzde sütununun içerik tablosunda nasıl okunduğunu multivitamin içerik tablosunu ve beslenme referans değerini anlatan rehberimizde ele aldık.
Kapsüldeki E vitamini d-alfa-tokoferol mü, dl-alfa-tokoferol mü?
EFSA’ya göre alfa-tokoferolün doğada bulunan biçimi RRR-alfa-tokoferol. Sentetik biçim olan all-rac-alfa-tokoferol ise sekiz stereoizomerin eşit karışımı. Bunlardan yalnız 2R yapısındaki dördü (RRR, RRS, RSR, RSS) insan gereksinimini karşılıyor; 2S biçimleri taşıyıcı proteine az bağlanıyor ve karaciğerde hızla yıkılıyor. Health Canada’nın (Kanada Sağlık Bakanlığı) multivitamin monografı doğal biçimi d-alfa-tokoferol, sentetik biçimi dl-alfa-tokoferol adıyla anıyor.
Türkiye’de takviyelere hangi E vitamini biçimlerinin konabileceğini Takviye Edici Gıdalar Tebliği’nin Ek-2’si sayıyor: D-alfa-tokoferol, DL-alfa-tokoferol, D-alfa-tokoferil asetat, DL-alfa-tokoferil asetat, D-alfa-tokoferil asit suksinat, tokoferol karışımı ve tokotrienol tokoferol. Biçim, içerik tablosunda bileşen adının yanında ya da içindekiler listesinde yazar.
Kanada monografındaki çevirme tablosu, 1 mg bileşenin kaç mg alfa-tokoferole ve kaç IU’ya karşılık geldiğini veriyor:
| Bileşen (1 mg) | Alfa-tokoferol | IU |
|---|---|---|
| d-alfa-tokoferol | 1,00 mg | 1,49 |
| d-alfa-tokoferil asetat | 0,91 mg | 1,36 |
| d-alfa-tokoferil süksinat | 0,81 mg | 1,21 |
| dl-alfa-tokoferol | 0,50 mg | 1,10 |
| dl-alfa-tokoferil asetat | 0,45 mg | 1,00 |
| dl-alfa-tokoferil süksinat | 0,40 mg | 0,89 |
Tabloya göre 100 mg dl-alfa-tokoferol, 50 mg alfa-tokoferol eder. Monograf, kaynak hangi biçim olursa olsun miktarın alfa-tokoferol cinsinden yazılmasını istiyor; IU yalnız isteğe bağlı ek bilgi. Türkiye’de Tebliğ’in Ek-1’i E vitamininin birimini “mg α-TE” olarak veriyor.
E vitamininde IU mg’a nasıl çevrilir?
Kanada monografına göre 1 IU, d-alfa-tokoferolde ve onun esterlerinde 0,67 mg, dl-alfa-tokoferolde ve onun esterlerinde 0,45 mg alfa-tokoferole karşılık geliyor. Çevirmek için önce biçim bulunur, sonra IU bu katsayıyla çarpılır:
- Monograftaki örnek: 400 IU d-alfa-tokoferil süksinat × 0,67 = 268 mg alfa-tokoferol.
- Aynı 400 IU dl-alfa-tokoferol olsaydı: 400 × 0,45 = 180 mg alfa-tokoferol.
- Ağırlıktan çeviri: 200 mg dl-alfa-tokoferil asetat × 0,45 = 90 mg alfa-tokoferol.
Ters yönde, 10 mg d-alfa-tokoferol 10 × 1,49 ile yaklaşık 14,9 IU, 50 mg ise yaklaşık 74,5 IU eder. Biçimi yazılmamış bir “400 IU”, 180 ile 268 mg arasında bir miktarı anlatabilir. A vitamininde de miktar µg RE ve IU ile yazılabiliyor; oradaki biçim farkını retinol ile beta-karoten farkını anlatan yazımızda ele aldık.
E vitamininde üst değer kaç mg, besin ve takviye nasıl toplanır?
İki ayrı üst değer var ve ikisi farklı şeye bakıyor:
- EFSA’nın üst alım düzeyi: yetişkinlerde, gebelikte ve emzirmede günde 300 mg; 15–17 yaşta 260 mg, 11–14 yaşta 220 mg. EFSA bu değeri besin ve takviye dahil bütün kaynakların günlük toplamına uyguluyor. Özet tablonun dipnotuna göre E vitamininin üst değerleri yeniden değerlendiriliyor.
- Tebliğ Ek-3: takviyenin günlük porsiyonu için konmuş azami miktar; 11 yaş ve üzerinde 270 mg α-TE, 4–10 yaşta 135 mg.
Kanada monografı ayrıca, günlük porsiyonunda 360 mg ve üzeri alfa-tokoferol bulunan ürünlerde kan sulandırıcı kullananların önce sağlık profesyoneline danışmasını istiyor.
Günlük toplamda besinden gelenle takviyeden gelen toplanır. Örneğin Multi Man veya Multi Woman ile Milk Thistle aynı gün kullanılırsa takviyeden gelen E vitamini 10 + 50 = 60 mg eder. E vitamini içeren iki ürünü aynı güne koymadan önce iki içerik tablosundaki E vitamini satırını toplayın. Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız önce hekiminize danışın.
Herbina ürünlerinde E vitamini hangi biçimde kullanılıyor?
Aşağıdaki bilgiler ürünlerin kendi sayfalarından alındı.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| Milk Thistle Deve Dikeni Enginar Karahindiba Kapsül | D-alfa-tokoferol; bitkisel kapsül | 2 kapsülde 50 mg E vitamini (%416,6 BRD); ayrıca 100 mg C vitamini ile deve dikeni, enginar ve karahindiba ekstreleri | 90 kapsül · günde 2 defa 1 kapsül | 11 yaş ve üzeri |
| Multivitamin Mineral Tablet | D-alfa-tokoferol; tablet | 2 tablette 10 mg E vitamini (%83,30 BRD) | 200 tablet · günde 2 defa 1 tablet, yemeklerden önce veya sonra | Yetişkinler |
| Multi Man Erkeklere Özel Multivitamin Kapsül | D-alfa tokoferol; jelatin kapsül (sığır jelatini) | 1 kapsülde 10 mg α-TE E vitamini (%83,33 BRD) | 90 kapsül · günde 1 defa 1 kapsül | Yetişkinler |
| Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin Kapsül | D-alfa tokoferol; jelatin kapsül (sığır jelatini) | 1 kapsülde 10 mg α-TE E vitamini (%83,33 BRD) | 90 kapsül · günde 1 defa 1 kapsül | Yetişkinler |
Dört satırın ortak noktası biçim: hepsinde d-alfa-tokoferol var, yani Kanada tablosunun ilk satırı. Bu biçimde 1 mg bileşen, 1 mg alfa-tokoferol eder; bu çevirmeyle sayfalardaki 10 mg ve 50 mg doğrudan alfa-tokoferol miktarı olarak okunur. IU karşılığı 10 mg için yaklaşık 14,9, 50 mg için yaklaşık 74,5. Dört ürünün her biri Ek-3’teki 270 mg’ın altında.
Milk Thistle’da E vitamini; deve dikeni, enginar ve karahindiba ekstreleri ve C vitaminiyle aynı kapsülde. İçerik tablosu, içindekiler ve kullanım şekli Milk Thistle Deve Dikeni Enginar Karahindiba Kapsül ürün sayfasında yer alıyor. Ürüne adını veren bitkinin meyvesini ve silimarin oranını deve dikeni meyvesi ve silimarin standardizasyonu yazımızda anlattık.
Kısaca

- E vitamini en çok bitkisel yağlarda ve kuruyemişte; 100 g’da buğday tohumu yağı 151–192 mg, ayçiçek yağı 32,7–59,0 mg, fındık 3,5–15,0 mg alfa-tokoferol içeriyor.
- Soya, mısırözü ve kolza yağındaki tokoferolün önemli kısmı gama-tokoferol; EFSA E vitaminini yalnız alfa-tokoferol olarak sayıyor.
- Beslenme referans değeri 12 mg; EFSA’nın yeterli alım değeri erkekte 13 mg, kadında 11 mg.
- 1 IU, d- biçimde 0,67 mg, dl- biçimde 0,45 mg alfa-tokoferol eder.
- Üst değerler: EFSA tüm kaynaklar için 300 mg; Tebliğ Ek-3 tek bir takviye için 270 mg α-TE.
Sık sorulan sorular
400 IU E vitamini kaç mg eder?
Biçime bağlı. d-alfa-tokoferolde ya da esterlerinde 400 × 0,67 = 268 mg, dl-alfa-tokoferolde ya da esterlerinde 400 × 0,45 = 180 mg alfa-tokoferol eder. Biçim, içindekiler listesindeki ya da içerik tablosundaki bileşen adından anlaşılır.
Asetat ya da süksinat yazan bir üründe miktar nasıl okunur?
Bu biçimlerde bileşenin ağırlığı ile alfa-tokoferol miktarı aynı sayı değildir. Kanada tablosuna göre 1 mg d-alfa-tokoferil asetat 0,91 mg, 1 mg dl-alfa-tokoferil asetat 0,45 mg alfa-tokoferol eder. Tebliğ Ek-3’teki 270 mg’lık sınırın birimi de bileşen ağırlığı değil, α-TE.
Kaynaklar
- European Food Safety Authority (EFSA). Dietary Reference Values for nutrients: Summary report. EFSA Supporting Publication, 2017:e15121; bölüm 5.13 Vitamin E as α-tocopherol, s. 66–68. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2017_09_DRVs_summary_report.pdf
- European Food Safety Authority (EFSA). Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Sürüm 11, Ağustos 2025; Tablo 3. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ul-summary-report.pdf
- Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Products Ingredients Database: Multi-Vitamin/Mineral Supplements monografı. 26 Haziran 2026; Tablo 13, 22 ve 23. Erişim: 16 Kasım 2026. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=multi_vitmin_suppl&lang=eng
- Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49), Ek-1, Ek-2 ve Ek-3. Resmî Gazete, 16.08.2013, Sayı 28737; ekler, Mevzuat Bilgi Sistemi. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/9.5.18729%20ek.doc
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK). Takviye edici gıdalarda sağlık beyanları ekleri, Ek-5: Sağlık beyanı kullanımına ilişkin referans alım miktarları, 2023, s. 29. Erişim: 16 Kasım 2026. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2023/contentFile/Eki_7476a215-404f-4fa2-bf46-6266fad8d592.pdf
- Shahidi F, de Camargo AC. Tocopherols and Tocotrienols in Common and Emerging Dietary Sources: Occurrence, Applications, and Health Benefits. International Journal of Molecular Sciences, 2016;17(10):1745. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5085773/
- Gonçalves B, Pinto T, Aires A, Morais MC, Bacelar E ve ark. Composition of Nuts and Their Potential Health Benefits—An Overview. Foods, 2023;12(5):942. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10000569/
- Ürün bileşen, porsiyon ve kullanım verileri: Herbina ürün sayfaları (Milk Thistle Deve Dikeni Enginar Karahindiba Kapsül, Multivitamin Mineral Tablet, Multi Man Erkeklere Özel Multivitamin Kapsül, Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin Kapsül), erişim 16 Kasım 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.