Koenzim Q10’da Ubikinon ve Ubikinol: Hangisi?

Koenzim Q10 ürünlerinde iki ad dolaşıyor: ubikinon ve ubikinol. Hangisinin tercih edilmesi gerektiği sık sorulan bir soru ve internette kesin cevaplar bulmak zor değil.

Resmî değerlendirmenin cevabı ise beklenenden sade: iki formu birbirinden ayıracak yeterli veri bulunmuyor.

Bu rehberde bu hükmün ne anlama geldiğini, beyan tarafında durumun ne olduğunu, miktar çerçevesinin nereden geldiğini ve kendi ürünümüzün hangi formu kullandığını inceliyoruz.

Resmî değerlendirme iki form hakkında ne diyor?

Almanya'nın Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), 2023 tarihli bilgilendirme belgesinde konuyu tek cümlede özetliyor:

> "Koenzimin iki formunun — ubikinol ve ubikinon — sağlık açısından değerlendirilmesinde, yetersiz veri nedeniyle hâlihazırda bilgi boşlukları ve bilimsel belirsizlikler bulunmaktadır."

Bu cümle iki şeyi birden söylüyor. Birincisi: iki form ayrı ayrı değerlendirilebilecek kadar veri yok. İkincisi: dolayısıyla "şu form daha üstündür" diyen bir resmî sonuç da yok.

Yani bir etikette ubikinon, diğerinde ubikinol yazıyorsa, aradaki farkı kurumsal bir değerlendirmeye dayandırarak tartmak bugün mümkün değil.

Koenzim Q10 nedir, nereden gelir?

BfR, maddeyi tanımlarken üç noktayı belirtiyor:

• Koenzim Q10 — diğer adıyla ubikinon-10 — tüm canlı hücrelerde bulunan ubikinonlar grubuna ait.
• Kimyasal olarak K vitamini ve E vitaminine benzer, ancak bir vitamin değil.
• Esansiyel bir besin ögesi değil: vücut bu maddeyi fenilalanin ya da tirozin ile mevalonik asitten kendisi üretebiliyor.

Belgenin ifadesiyle, çeşitli ve dengeli beslenen sağlıklı kişilerde yeterli miktarda bulunması bekleniyor. BfR aynı belgede, takviye yoluyla ek alımın beslenme-tıp açısından gerekli görülmediğini de yazıyor.

Beyan tarafında durum ne?

Burada net bir sonuç var. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, koenzim Q10 ile ilgili sağlık beyanlarını sağlıklı genel nüfus için değerlendirdi ve bilimsel olarak kanıtlanmamış buldu. BfR'nin aktardığına göre bunun sonucu, bu tür beyanların Avrupa Birliği'nde kullanılmasına izin verilmemesi.

Türkiye tarafında da durum aynı yönde: koenzim Q10, izinli sağlık beyanları listesinde yer almıyor. Yani bu madde için resmen kullanılabilecek bir fayda cümlesi bulunmuyor — ne ubikinon ne ubikinol için.

İzinli beyanın bulunduğu bir madde ile karşılaştırmak için selenyum rehberimize bakabilirsiniz; orada liste beş cümleden oluşuyor.

Miktar çerçevesi nereden geliyor?

Koenzim Q10’un bir beslenme referans değeri yok, bu yüzden etikette yüzde sütunu da bulunmuyor. Elde olan sayılar başka yerlerden geliyor:

BfR, günde 300 mg'a kadar olan ek alımlarda ara sıra yan etkiler gözlendiğini belirtiyor; bunlar çoğunlukla sindirim sistemiyle ilgili ve izole deri döküntüsü bildirimleri de var. 300 mg'ın üzerinde ne olduğu ise incelenmemiş.

Bir sayının bulunmaması ile üst sınır konulmuş olması arasındaki farkı demir rehberimizde anlatmıştık.

Kimlerin dikkatli olması isteniyor?

BfR üç grup sayıyor:

• İlaç kullananlar: tansiyon ilacı ya da kan sulandırıcı kullananların, günlük 100 mg'ın üzerinde miktar içeren ürünleri almadan önce hekime danışması öneriliyor.
• Gebe ve emziren kadınlar.
• Çocuklar ve ergenler.

Son iki grup için gerekçe aynı: yeterli veri yok. BfR bu gruplar için ilgili günlük miktarları içeren ürünlerin kullanılmamasını ya da öncesinde hekime danışılmasını öneriyor.

Bu değerlendirme Almanya'nın ulusal kurumuna aittir; Türkiye'de takviye edici gıdalara ilişkin kurallar kendi mevzuatımıza tabidir ve bu yazıda değerlendirilmemiştir.

Herbina ürününde hangi form var?

Tablodaki veriler ürün sayfasındaki bilgiyle birebir aynıdır. İçindekiler tablosunda form adı parantez içinde yazılı — "Koenzim Q10 (Ubikinon)" — yani hangi formu aldığınız etiketten okunabiliyor.

Porsiyon başına 100 mg, yukarıdaki tabloda Almanya için verilen günlük üst miktarla aynı düzeyde ve yan etkilerin incelendiği 300 mg'ın altında.

Takviye edici gıdalar dengeli ve çeşitli beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerinde yazan günlük porsiyon aşılmamalıdır.

Kısaca

• Etikette iki ad geçebilir: ubikinon ve ubikinol.
• BfR'ye göre iki formun sağlık değerlendirmesinde yetersiz veri nedeniyle bilgi boşlukları var; birini diğerine üstün kılan resmî bir sonuç bulunmuyor.
• Koenzim Q10 esansiyel bir besin ögesi değil; vücut fenilalanin ya da tirozin ile mevalonik asitten üretebiliyor.
• EFSA, koenzim Q10 sağlık beyanlarını kanıtlanmamış buldu; Türkiye'nin izinli listesinde de yer almıyor.
• Beslenmeden gelen ortalama alım 3–6 mg/gün; Almanya'da takviyelerde uygulanan üst miktar 100 mg/gün.
• Yan etkiler 300 mg/gün'e kadar incelenmiş; üzeri incelenmemiş.
• İlaç kullananlar, gebe ve emziren kadınlar, çocuk ve ergenler için hekime danışılması öneriliyor.
• Kendi ürünümüzde form ubikinon, porsiyon başına 100 mg ve bu bilgi etikette yazılı.

Ürünün form ve porsiyon bilgisini görmek için Koenzim Q10 ürün sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ubikinol ubikinondan daha mı iyi?

Resmî değerlendirmeye göre bu soruya veriyle cevap verilemiyor. BfR, iki formun sağlık değerlendirmesinde yetersiz veri nedeniyle bilgi boşlukları bulunduğunu belirtiyor.

Etiketten hangi formu aldığımı anlayabilir miyim?

Evet. Form adı içindekiler tablosunda bileşen adının yanında parantez içinde yazılır; bizim ürünümüzde "Koenzim Q10 (Ubikinon)" biçiminde.

Neden yüzde değeri yazmıyor?

Koenzim Q10’un beslenme referans değeri bulunmadığı için yüzde sütunu hesaplanamaz; etikette bu durum tire ile gösterilir.

Kimler kullanmadan önce hekime danışmalı?

BfR; tansiyon ilacı veya kan sulandırıcı kullananları, gebe ve emziren kadınları, çocuk ve ergenleri sayıyor. Kendi durumunuz için hekiminize danışın.

Kaynaklar

• Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR). Coenzyme Q10: what is known about the health risks – and what isn't? FAQ, 10 Kasım 2023. Erişim: 14 Ekim 2026. https://www.bfr.bund.de/en/service/frequently-asked-questions/topic/coenzyme-q10-what-is-known-about-the-health-risks-and-what-isnt/
• EFSA'nın koenzim Q10 sağlık beyanı değerlendirmesi, BfR'nin yukarıdaki belgesinde aktarıldığı hâliyle. EFSA Journal 2010;8(10):1793.
• TİTCK. İzinli Sağlık Beyanları Kılavuzu, Ek-1. Koenzim Q10 için kayıt bulunmamaktadır. Erişim: 14 Ekim 2026.
• Ürün form ve porsiyon verileri: Herbina Koenzim Q10 ürün sayfası, erişim 14 Ekim 2026.

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.