Potasyum Nelerde Var? Porsiyondaki Miktar, Elektrolit Tozu ve Takviyede Kimler Dikkat Etmeli
Potasyum nelerde var sorusunun kısa cevabı: bütün doğal besinlerde. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’ne (EFSA) göre özellikle nişastalı kök ve yumrularda, sebzelerde, meyvelerde, tam tahıllarda, süt ürünlerinde ve kahvede. Cupisti ve arkadaşlarının 2018 tarihli derlemesindeki tabloya göre 100 g patateste 570 mg, 100 g muzda 350 mg, 100 g sütte 150 mg potasyum var; ISO Powder’ın 20 g’lık bir ölçeğinde ise 113 mg.
Potasyum takviyesinde EFSA’nın duyarlı saydığı gruplar arasında böbrek fonksiyonu azalmış kişiler, potasyum tutucu idrar söktürücü ya da ACE inhibitörü kullananlar ve yaşlılar var. Aşağıda besindeki miktarı 100 gram ve porsiyonla okuyor, bir ölçek elektrolit tozunu besinlerle aynı birimde karşılaştırıyor, Türkiye’de takviyedeki 1.500 mg sınırını ve kimlerin dikkat etmesi gerektiğini kaynaklarıyla ele alıyoruz.
Potasyum nelerde var, 100 gramda ve bir porsiyonda ne kadar?
EFSA’nın 2005 tarihli görüşü, potasyum içeren yiyecekler arasında önemli kaynakları patates, meyve ve üzümsü meyveler, sebzeler, peynir dışındaki süt ürünleri ve kuruyemiş olarak sayıyor. Görüşe göre maden, kaynak ve içme sularında da potasyum var, ama miktar sudan suya çok değişiyor.
Cupisti derlemesi potasyumu hem 100 g hem de bir porsiyon için veriyor:
| Besin | 100 g’da | Derlemedeki porsiyonda |
|---|---|---|
| Kuru fasulye (kuru hâli) | 1.445 mg | 723 mg |
| Kuru incir | 1.010 mg | 303 mg |
| Kuru mercimek (kuru hâli) | 980 mg | 490 mg |
| Badem | 860 mg | 258 mg |
| Patates | 570 mg | 1.140 mg |
| Ispanak | 530 mg | 1.060 mg |
| Tavuk göğsü | 370 mg | 370 mg |
| Muz | 350 mg | 525 mg |
| Portakal suyu | 150 mg | 300 mg |
| Süt ve yoğurt | 150 mg | 188 mg |
| Cheddar peyniri | 120 mg | 60 mg |
İki sütun farklı bir sıralama veriyor. Kuru incir ve badem 100 gramda üst sıralarda; porsiyonları küçük olduğu için porsiyon sütununda 258–303 mg’a iniyorlar. Patates ve ıspanakta durum tersine dönüyor: porsiyon büyük olduğu için bir porsiyondaki potasyum 1.000 mg’ı geçiyor.
Derleme porsiyonun gram karşılığını vermiyor; Türkiye’deki ürünlerde de miktar farklı olabilir. Ambalajında potasyum yazan üründe esas olan ambalajdaki değerdir.
Pişirme besindeki potasyumu ne kadar değiştirir?
Cupisti derlemesi, haşlamanın birçok besinde potasyumun %60–80’ine kadarını uzaklaştırabildiğini yazıyor. Derlemedeki tabloya göre küp doğranıp haşlanan patateste potasyum %50, rendelenip haşlananda %69–75 azalmış. Küp doğranmış patatesi bir gece suda bekletmek ise yalnız %0–4’lük bir azalma sağlamış.
Derleme bu yöntemleri böbrek fonksiyonu azalmış kişilerin beslenmesi için ele alıyor. Pratik sonucu şu: tablodaki 100 g değeri ile tabaktaki miktar, pişirme yöntemine göre ayrılabilir.
EFSA’nın günlük değeri ile etiketteki yüzde neden farklı?
EFSA, potasyum için ortalama gereksinimi belirleyemediğini, eldeki verilerin ancak bir yeterli alım değerine dayanak olabildiğini yazıyor. 2017 özet raporundaki değerler şöyle:
- Yetişkinler: günde 3.500 mg; gebelikte de aynı değer.
- Emzirenler: günde 4.000 mg.
- Çocuk ve ergenler: 1–3 yaşta 800 mg’dan 15–17 yaşta 3.500 mg’a kadar.
EFSA’nın dokuz Avrupa Birliği ülkesindeki 13 beslenme araştırmasından derlediği verilere göre yetişkinlerde ortalama alım günde 2.463 ile 3.991 mg arasında.
Etiketteki yüzde ise başka bir değere göre hesaplanır. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) sağlık beyanı kılavuzunun Ek-5’inde potasyumun beslenme referans değeri (BRD) 2.000 mg; değer dört yaş ve üzeri sağlıklı bireyler için geçerli. Yüzde, porsiyondaki potasyumun 2.000 mg’a bölünmesiyle bulunur. Bu yüzden etikette %100 yazması EFSA’nın yetişkin değerinin karşılandığı anlamına gelmez: 2.000 mg, 3.500 mg’ın yaklaşık %57’si. Yüzdenin genel okunuşunu etiketteki beslenme referans değeri yüzdesini anlatan multivitamin rehberimizde ele aldık.
Bir ölçek elektrolit tozundaki potasyum bir porsiyon besinle nasıl karşılaştırılır?
Karşılaştırma için iki değerin de aynı birimde, miligramda okunması gerekir. Üç adım yeter:
- Potasyum satırını bulun. İçerik tablosunda potasyum, porsiyon başına mg olarak yazar. ISO Powder’da bir ölçek (20 g) için 113 mg.
- Besinin 100 g değerine oranlayın. Derlemedeki değerlerle 113 mg, yaklaşık 32 g muzdaki ya da 75 g sütteki potasyuma denk geliyor.
- Hazırlama suyuna bölün. Ölçek 300 ml suyla hazırlandığında içeceğin litresinde yaklaşık 377 mg potasyum olur. Ölçek daha çok suyla karıştırılırsa litredeki miktar düşer, porsiyondaki 113 mg değişmez.
Aynı okumayla 113 mg, Ek-5’teki 2.000 mg’ın yaklaşık %5,7’si; EFSA’nın yetişkinler için verdiği 3.500 mg’ın yaklaşık %3,2’si eder.
İzotonik içecekte potasyum, karbonhidrat ve sodyumun yanında yer alan minerallerden biri. Osmolalitenin, 100 ml’deki karbonhidratın ve litredeki sodyumun nasıl okunduğunu izotonik, hipotonik ve hipertonik içecek farkını anlatan yazımızda anlattık. EFSA’nın 2005 görüşüne göre Avrupa’daki tüketim araştırmalarında takviyelerin toplam potasyum alımına ortalama katkısı en fazla %5 bulunmuş.
Takviyede potasyum için bir üst sınır var mı?
Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği’nin Ek-3’ü, bir takviyenin günlük porsiyonundaki potasyumu 11 yaş ve üzeri için en fazla 1.500 mg, 4–10 yaş için 750 mg ile sınırlıyor. Tebliğin Ek-2’si kullanılabilecek 11 potasyum biçimini sayıyor; karbonat, klorür, sitrat ve glukonat bunlardan.
Avrupa’da ise bir üst değer yok. EFSA, eldeki verilerin potasyum için tolere edilebilir üst alım düzeyi belirlemeye yetmediği sonucuna vardı; Ağustos 2025 tarihli üst değer tablosunda da potasyum satırı aynı notu taşıyor. EFSA’nın risk değerlendirmesindeki başlıca bulgular şunlar:
- Sağlıklı çocuk ve yetişkinlerde besinden gelen potasyum yan etkiyle ilişkilendirilmemiş.
- Sağlıklı yetişkinlerde, besine ek olarak potasyum klorür biçiminde uzun süre günde yaklaşık 3 g potasyum alınmasının yan etki göstermediği bildirilmiş.
- Besine ek olarak günde 5–7 g takviye potasyumun, görünürde sağlıklı birkaç yetişkinde kalbin ileti sistemini ve işlevini olumsuz etkilediği bildirilmiş.
- Yavaş salımlı, mum matriksli tablet gibi bazı biçimlerde günde 0,9–4,7 g ya da daha fazlasında mide-bağırsak yakınmaları görülmüş; sıklık dozdan çok biçime bağlı görünüyor.
Potasyum takviyesinde kimler dikkatli olmalı?
EFSA’ya göre bazı gruplar potasyum alımındaki artışa duyarlı. Bu kişilerde kandaki potasyumun yükselmesi (hiperkalemi) ve kalple ilgili olumsuz etkiler bildirilmiş:
- Böbrek fonksiyonu azalmış olanlar: EFSA, idrarla potasyum atımı azalmış kişilerde besine ek olarak takviyeyle ya da az sodyumlu tuzla günde 1 g ve üzeri potasyum alındığında bu tür etkilerin bildirildiğini yazıyor.
- Bazı ilaçları kullananlar: görüş, potasyum tutucu idrar söktürücüleri (diüretikler), beta blokerleri, ACE inhibitörlerini, dijital grubu kalp ilaçlarını ve steroid olmayan anti-inflamatuvar ilaçları sayıyor.
- Yaşlılar: EFSA’ya göre yaşla birlikte böbreğin fazla potasyumu atma kapasitesi azalıyor. Görüş, yaşlılarda potasyum dengesini etkileyen ilaçları da ayrıca anıyor.
- Diğer gruplar: böbrek üstü bezi yetmezliği, asidoz ya da insülin eksikliği olanlar ve sıvı kaybına yol açan ağır fiziksel etkinlik yapanlar.
EFSA’nın aktardığı bir vakada, hidrosalin içecekleriyle günde yaklaşık 5 g potasyum alan 14 yaşında bir futbolcuda kandaki potasyum yüksek bulunmuş; takviye ve spor üç ay bırakılınca değer normale dönmüş.
Bu gruplardan birindeyseniz ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız, potasyum içeren bir takviyeye, elektrolit tozuna ya da az sodyumlu tuza başlamadan önce hekiminize danışın. Böbrek fonksiyonunun başka bir mineraldeki rolünü magnezyumun yan etkilerini ve kimlerin dikkat etmesi gerektiğini anlatan rehberimizde ele aldık.
Tuz ikameleri ve katkı maddeleri potasyum hesabına nasıl girer?
Cupisti derlemesi iki gizli kaynağa dikkat çekiyor. İlki az sodyumlu ve sodyumsuz tuzlar: derlemeye göre sodyumsuz tuzlarda potasyum %20–30 arasında ve 5–6 g tuz ikamesi besine ek olarak 1.000–1.800 mg potasyum verebiliyor. Derleme bu ürünlerin normal tuzdan daha güvenli sanılıp daha bol kullanıldığını da not ediyor. EFSA da böbrek fonksiyonu azalmış kişilerde potasyumlu tuz ikamesinin kandaki potasyumu yükseltebileceğini yazıyor.
İkincisi katkı maddeleri. Derlemede aktarılan bir çalışmada katkısız et ve tavuk ürünlerinde potasyum ortalama 100 g’da 387 mg’ın altındayken, katkılı 25 ürünün beşinde 692–930 mg ölçülmüş. Potasyum sorbat (E202) ve potasyum sitrat (E332) bu katkılara örnek; derlemeye göre katkıyla eklenen miktar etikette genellikle yazmıyor.
Kanada’da potasyum 2016’daki düzenlemeyle besin değeri tablosunda zorunlu satır oldu. 2025 tarihli bir çalışmada, resmî denetimde hem etiket hem analiz değeri olan 376 ürünün %48,1’inde etiketteki potasyum ölçülenin %10’dan fazla altında kalmış. Örneklerin çoğu bitkisel süt ve peynir benzeri ürünlerdi; sonuç tüm gıdalara genellenemez.
Herbina ürünlerinde potasyum hangi biçimde ve ne kadar?
Aşağıdaki bilgiler ürünün kendi sayfasından alındı.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| ISO Powder İzotonik İçecek Tozu 300 g | Portakal aromalı toz; içindekiler listesinde potasyum karbonat | 1 ölçekte (20 g) 113 mg potasyum; aynı ölçekte 0,15 g sodyum, 56 mg magnezyum, 160 mg kalsiyum ve 16 g karbonhidrat | 300 g, 15 porsiyon · 1 ölçek (20 g) 300 ml suyla, günde 1 sefer | Sayfada belirtilmemiş |
Tabloda 113 mg, “Potasyum” satırında yazıyor; potasyum karbonat ise içindekiler listesinde ayrıca geçiyor. Potasyum karbonat, Tebliğ Ek-2’de sayılan potasyum biçimlerinden biri. Kullanım şekli günde bir sefer olduğu için bir ambalaj 15 gün yeter. Ürünün uyarılar bölümü, hamilelik ve emzirme dönemi ile hastalık veya ilaç kullanılması durumlarında doktora danışılmasını ve tüketimin uygun miktarda sıvı alımıyla desteklenmesini istiyor.
İçerik tablosu, içindekiler listesi ve kullanım şekli ISO Powder İzotonik İçecek Tozu ürün sayfasında yer alıyor.
Kısaca

- 100 g’da patates 570 mg, muz 350 mg, süt 150 mg potasyum içeriyor; porsiyona göre sıralama farklı çıkıyor.
- Haşlama patateste potasyumu %50–75 azaltabiliyor.
- EFSA’nın yetişkin değeri günde 3.500 mg; etiketteki yüzde 2.000 mg’lık BRD’ye göre hesaplanıyor.
- Bir ölçek ISO Powder’daki 113 mg, yaklaşık 32 g muzdaki potasyuma denk.
- Takviyede Türkiye’deki sınır 11 yaş ve üzeri için 1.500 mg. Böbrek fonksiyonu azalmış olanlar, bazı kalp-damar ilaçlarını kullananlar ve yaşlılar önce hekime danışmalı.
Kaynaklar
- European Food Safety Authority (EFSA). Dietary Reference Values for nutrients: Summary report. EFSA Supporting Publications, 2017:e15121; bölüm 4.11 Potassium, s. 38–39. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2017_09_DRVs_summary_report.pdf
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Opinion on a request from the Commission related to the Tolerable Upper Intake Level of Potassium. EFSA Journal, 2005;3(3):193. İçinde: Tolerable Upper Intake Levels for Vitamins and Minerals. European Food Safety Authority, 2006, s. 409–422. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/efsa_rep/blobserver_assets/ndatolerableuil.pdf
- European Food Safety Authority (EFSA). Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Sürüm 11, Ağustos 2025; Tablo 1 (potasyum satırı). Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ul-summary-report.pdf
- Cupisti A, Kovesdy CP, D’Alessandro C, Kalantar-Zadeh K. Dietary Approach to Recurrent or Chronic Hyperkalaemia in Patients with Decreased Kidney Function. Nutrients, 2018;10(3):261. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5872679/
- Picard K, Renouf D, Draheim S, Picard C, Wong MMY. The Accuracy of Potassium Content on Food Labels in Canada. Nutrients, 2025;17(18):2935. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12472371/
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK). İzinli sağlık beyanları ekleri: Ek-5 (potasyum için beslenme referans değeri 2.000 mg). 2023 arşiv sürümü. Erişim: 16 Kasım 2026. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2023/contentFile/Eki_7476a215-404f-4fa2-bf46-6266fad8d592.pdf
- Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49), Ek-2 (vitamin ve mineral formları) ve Ek-3 (günlük maksimum limitler). Resmî Gazete, 16.08.2013, Sayı 28737; ekler, Mevzuat Bilgi Sistemi. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/9.5.18729%20ek.doc
- Ürün bileşen, porsiyon ve uyarı verileri: Herbina ISO Powder İzotonik İçecek Tozu 300 g ürün sayfası, erişim 16 Kasım 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.