5-HTP: Kaynağı, Türkiye’deki Sınırı ve Kimler Kullanmamalı?
5-HTP, takviye edici gıdalarda adı giderek daha sık geçen bir bileşen. İnternetteki anlatımların çoğu ne işe yaradığına odaklanıyor; Türkiye’de ise 5-HTP için izin verilmiş bir sağlık beyanı bulunmuyor.
Bu yüzden bu rehberde başka bir yerden başlıyoruz: 5-HTP’nin kimyasal olarak ne olduğu, nereden elde edildiği, Türkiye’de takviyeler için hangi sınırın konduğu ve resmî kaynaklara göre kimlerin kullanmaması gerektiği.
5-HTP nedir, nereden elde edilir?
5-HTP, 5-hidroksitriptofan’ın kısaltmasıdır. Maffei’nin 2020 tarihli derlemesine göre vücutta triptofan amino asidi önce 5-HTP’ye dönüşüyor, 5-HTP’den de serotonin oluşuyor. Yani 5-HTP, bu yolun ara basamağı.
Bu biyokimyasal bilgi, takviye olarak alınan 5-HTP’nin bir etkisi olduğu anlamına gelmez. Türkiye’de izinli sağlık beyanlarını listeleyen TİTCK Ek-1’de 5-HTP için bir kayıt yoktur.
Ticari üretimde en çok kullanılan kaynak, Batı Afrika’da yetişen Griffonia simplicifolia bitkisinin tohumlarıdır. Aynı derleme, tedarikin mevsime ve bölgeye göre değiştiğini de not ediyor. Kanada Sağlık Bakanlığı’nın 5-HTP monografisi de kaynak olarak bu bitkinin tohumunu gösteriyor.
Türkiye’de takviyelerde 5-HTP için bir sınır var mı?
Var. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi (21.10.2026 güncellemesi) 5-HTP için iki şey belirliyor:
- Kaynak: Griffonia simplicifolia (en az %95 saflıkta) ya da kimyasal sentez.
- Miktar: 11 yaş ve üzeri için günlük porsiyonda en fazla 300 mg.
Listede 4–10 yaş grubu için 5-HTP’ye bir değer verilmemiş.
Ekstrelerde yüzde ya da oran bilgisinin nasıl okunacağını ekstre oranı rehberimizde anlattık.
Kimler 5-HTP kullanmamalı?
Kanada Sağlık Bakanlığı’nın 5-HTP monografisi (2024) iki durumu kullanmama nedeni olarak sayıyor:
- Antidepresan kullananlar,
- Skleroderma hastalığı olanlar.
Monografi ayrıca psikolojik bir rahatsızlığı olanların kullanımdan önce bir sağlık profesyoneline danışmasını istiyor.
Hangi ilaçlarla birlikte dikkat gerekir?
Aynı monografiye göre şunları kullananların 5-HTP’den önce bir sağlık profesyoneline danışması gerekiyor:
- karbidopa,
- serotonin üzerinden etki eden ürünler; örneğin dekstrometorfan içeren öksürük ilaçları, bazı ağrı kesiciler, bulantı ve migren ilaçları.
Maffei’nin derlemesi, yüksek miktarda 5-HTP’nin serotonin sendromu adı verilen ciddi bir tabloyla ilişkilendirildiğini aktarıyor. Derleme ayrıca 5-HTP’nin karbidopa gibi bir maddeyle birlikte kullanımında akut kaygı gibi psikiyatrik yan etkiler görülebildiğini aktarıyor.
Düzenli ilaç kullanıyorsanız ilacınızın kullanma talimatına bakmanız ve 5-HTP içeren bir ürüne başlamadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışmanız gerekir.
Hamilelik, emzirme ve araç kullanımı
Kanada monografisi hamilelik ve emzirme döneminde kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmasını istiyor. Uyuşukluk görülebileceği için araç ya da makine kullanırken dikkatli olunmasını da ayrıca belirtiyor.
Bizim ürünümüzün etiketinde de hamilelik ve emzirme dönemi ile hastalık ya da ilaç kullanımı durumlarında doktora danışılması gerektiği yazıyor; ürün 10 yaş ve altı çocuklar için kullanılmıyor.
Hangi yan etkiler bildiriliyor?
Kanada monografisinde bilinen yan etki olarak sindirim sistemi rahatsızlıkları yer alıyor. Monografi şu durumlardan biri görülürse kullanımın bırakılmasını ve bir sağlık profesyoneline danışılmasını istiyor:
- ciltte sertleşme,
- kaslarda ya da eklemlerde ağrı veya tutukluk,
- titreme,
- huzursuzluk ya da zihin karışıklığı,
- kalp atışında hızlanma.
Maffei’nin derlemesi de miktara bağlı sindirim sorunlarını ve 100 mg’ın üzerindeki miktarlarda bildirilen bulantı ve kusmayı aktarıyor.
Ürünümüzde 5-HTP ne kadar?
Aşağıdaki bilgiler ürünün kendi sayfasından alınmıştır.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| RLX Passiflora Melisa Ekstresi 5-HTP Tablet | 5-hidroksitriptofan (kaynağı sayfada belirtilmemiş) | 1 tablette 80 mg 5-HTP; ayrıca 270 mg passiflora, 135 mg melisa, 25 µg D3 vitamini | 60 tablet · günde 1 defa 1 tablet | 11 yaş ve üzeri |
RLX’in günlük porsiyonundaki 80 mg 5-HTP, Kısıtlı Maddeler Listesi’ndeki 300 mg’lık sınırın altında. 5-HTP içeren birden fazla ürün kullanılıyorsa etiketlerdeki miktarlar toplanmalıdır.
Üründeki passiflora için kullanım uyarılarını passiflora rehberimizde, porsiyon ve içerik bilgisini RLX ürün sayfasında bulabilirsiniz.
Kısaca
- 5-HTP, vücutta triptofandan serotonin oluşurken ara basamaktır; ticari kaynağı çoğunlukla Griffonia simplicifolia tohumudur.
- Türkiye’de 5-HTP için izinli sağlık beyanı yok.
- Kısıtlı Maddeler Listesi’ne göre takviyelerde 11 yaş ve üzeri için günlük en fazla 300 mg.
- Kanada Sağlık Bakanlığı’na göre antidepresan kullananlar ve skleroderma hastaları kullanmamalı.
- Karbidopa ve serotonin üzerinden etki eden ilaçları kullananlar, hamile ve emziren kadınlar önce sağlık profesyoneline danışmalı.
Sık sorulan sorular
5-HTP antidepresan mı?
Hayır. 5-HTP bir takviye bileşenidir, ilaç değildir; takviye edici gıdalar hastalıkların önlenmesi veya tedavisi amacıyla kullanılmaz. Kanada Sağlık Bakanlığı, antidepresan kullananların 5-HTP kullanmamasını istiyor.
5-HTP ne zaman içilmeli?
İncelediğimiz kaynaklarda bir saat önerisi yok. Ürünün etiketindeki kullanım şekline uyun. Uyuşukluk görülebileceği bildirildiği için araç ya da makine kullanırken dikkatli olun.
5-HTP ile triptofan aynı şey mi?
Değil. Triptofan bir amino asittir; vücutta triptofandan 5-HTP, 5-HTP’den de serotonin oluşur.
Günde ne kadar 5-HTP fazla sayılır?
Türkiye’de takviyeler için belirlenen sınır, 11 yaş ve üzeri için günlük en fazla 300 mg. Birden fazla ürün kullanılıyorsa etiketlerdeki miktarları toplayın; toplam bu sınırı aşıyorsa kullanmadan önce hekiminize danışın.
Kaynaklar
- Maffei ME. 5-Hydroxytryptophan (5-HTP): Natural Occurrence, Analysis, Biosynthesis, Biotechnology, Physiology and Toxicology. International Journal of Molecular Sciences, 2020;22(1):181. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7796270/
- Health Canada. Natural Health Products Ingredients Database – Monograph: 5-HTP (5-Hydroxy-L-tryptophan). 28 Ağustos 2024. Erişim: 27 Ekim 2026. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=5htp&lang=eng
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi, son güncelleme 21.10.2026. Erişim: 28 Ekim 2026. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Gida_Yem_Mevzuat/Takviye_Edici_Gidalar_Kisitli_Maddeler_Listesi.pdf
- TİTCK. İzinli Sağlık Beyanları, Ek-1. 5-HTP için kayıt bulunmamaktadır. Erişim: 27 Ekim 2026.
- Ürün içerik ve porsiyon verileri: Herbina RLX ürün sayfası, erişim 27 Ekim 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.