Hoş Geldiniz
Hızlı ve güvenli alışverişe giriş yapın!
Henüz Üye Değil Misiniz?
Kolayca üye olabilirsiniz!

Folat ile Folik Asit Aynı Şey mi? Metilfolat, DFE ve Üst Sınır Farkı

16-11-2026 12:40
Folat ile Folik Asit Aynı Şey mi? Metilfolat, DFE ve Üst Sınır Farkı

Folat ile folik asit aynı şey değil: folat, B9 vitamininin genel adı ve besinlerde doğal olarak bulunan biçimleri de kapsıyor. Folik asit ise bu vitaminin takviyede ve zenginleştirilmiş gıdalarda kullanılan, kimyasal olarak en kararlı sentetik biçimi. Metilfolat (L-metilfolat), kanda en çok bulunan folat biçiminin (5-MTHF) takviyede kullanılan tuzu; o da sentetik.

Etikette yazılışı, miktarın hesabı ve üst sınırın kapsamı biçime göre değişiyor. Bu yazıda takviyede hangisinin kullanıldığını, içerik tablosundaki mikrogramın DFE’ye (diyet folat eşdeğeri) nasıl çevrildiğini, üst sınırın hangilerini kapsadığını ve folik asidin aç ya da tok alınmasının hesaba nasıl yansıdığını ele alıyoruz. Grubun öteki üyelerini B grubu vitaminlerinin üyelerini ve biçimlerini anlatan rehberimizde özetledik.

Folat, folik asit ve metilfolat arasındaki fark ne?

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), folatı ortak bir iskeleti paylaşan bir bileşik grubunun adı olarak tanımlıyor. 2023 tarihli görüşüne göre üç ad şu biçimlere karşılık geliyor:

  • Besinlerdeki folat: Koyu yeşil sebzelerde, baklagillerde, kuruyemişte, sakatatta ve ekmek mayasında bulunuyor. Doğal folatlar kararsız; ışık, oksijen ve yüksek sıcaklıkta bir kısmı kayboluyor. Pişirme ve işleme de belirgin kayba yol açıyor.
  • Folik asit: Tamamen yükseltgenmiş, tek glutamatlı bir molekül. EFSA’ya göre en kararlı ve en yaygın kullanılan biçim. Vitamin etkinliğini, vücutta tetrahidrofolata (THF) indirgendikten sonra kazanıyor.
  • L-metilfolat (5-MTHF): Kanda en çok bulunan folat biçimi. Takviyede kalsiyum tuzu (kalsiyum-L-metilfolat) ya da glukozamin tuzu olarak kullanılıyor. EFSA ikisini de sentetik biçimler arasında sayıyor.

Bu yüzden doğal ile sentetik ayrımı, folat ile folik asit ayrımıyla aynı değil. Takviyedeki metilfolat da folik asit gibi üretilmiş bir biçim.

İki biçimi ayıran nokta vücuttaki ilk adım. Folik asit, DHFR adlı enzimle iki basamakta THF’ye indirgeniyor; EFSA’ya göre bu enzimin insan karaciğerindeki etkinliği düşük ve kişiden kişiye çok değişken. Alım yüksek olduğunda enzim doyuyor ve kanda metabolize olmamış folik asit görülüyor. EFSA, bu konuda endişeler dile getirildiğini, ama kandaki bu düzeyin henüz alımın doğrulanmış bir göstergesi sayılmadığını not ediyor.

Folat dönüşümünde rol alan bir başka enzim de MTHFR. EFSA’ya göre bu enzimin genindeki 677C→T varyantını iki kopya taşıyanların oranı bazı Avrupa ülkelerinde %24’e varıyor ve bu durum daha düşük folat düzeyiyle ilişkili. EFSA, genetik farkların sağlığa etkisinin daha fazla araştırma gerektirdiğini yazıyor. Okuduğumuz kaynaklar bu grup için biçimler arasında bir tercih önermiyor; karar hekimin değerlendirmesine bağlı.

Takviyede hangi biçimler kullanılabilir, içerik tablosunda hangi ad yazar?

Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği’nin Ek-1’inde vitaminin adı “Folik asit (µg)”. Ek-2 ise “Folat” başlığı altında takviyede kullanılabilecek üç biçimi sayıyor:

  • kalsiyum-L-metilfolat,
  • pteroilmonoglutamik asit (folik asidin kimyasal adı),
  • (6S)-5-metiltetrahidrofolik asit, glukozamin tuzu (2015’te listeye eklendi).

EFSA’nın tablosuna göre AB’de de takviyede izinli biçimler bu üçü; zenginleştirilmiş gıdalarda ise glukozamin tuzu yer almıyor.

Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin Ek-9’unda bu vitaminin beslenme referans değeri (BRD) yine “Folik asit” adıyla 200 µg. İçerik tablosundaki yüzde bu değere göre hesaplanıyor: 300 µg %150, 600 µg %300 eder. Satırın başında “Folik asit” de “Folat” da yazabilir. Hangi biçimin kullanıldığını parantez içindeki ad ya da içindekiler listesi gösterir.

EFSA’nın derlediği pazar verisine göre AB ülkeleri ve Norveç’te satılan folat içeren takviyelerde porsiyon başına miktarın ortancası 200 µg; ürünlerin yaklaşık %80’i 100 ile 400 µg arasında.

İçerik tablosundaki mikrogram ile DFE neden farklı sayı verir?

Besindeki folat ile takviyedeki folik asit vücutta aynı oranda kullanılmıyor. Bu farkı hesaba katmak için diyet folat eşdeğeri (DFE) kullanılıyor. EFSA’nın aktardığı tanım şöyle:

  • 1 µg DFE = 1 µg besin folatı,
  • 1 µg DFE = yemekle alınan ya da gıdaya eklenmiş 0,6 µg folik asit,
  • 1 µg DFE = aç karnına alınan 0,5 µg folik asit.

Yani folik asit yemekle alındığında 1,7, aç karnına alındığında 2 katsayısıyla DFE’ye çevriliyor. EFSA 2022’de metilfolat için de katsayı belirledi: günde 400 µg’ın altında folik asitle aynı katsayı (1,7), 400 µg ve üzerinde 2. Panel, 400 µg civarında metilfolatın folik asitten daha yüksek biyoyararlanım gösterdiği sonucuna üç çalışmaya dayanarak vardı.

İçerik tablosunda yazanHesapDFE karşılığı
400 µg folik asit, yemekle400 × 1,7680 µg DFE
400 µg folik asit, aç karnına400 × 2800 µg DFE
300 µg L-metilfolat300 × 1,7510 µg DFE
400 µg L-metilfolat400 × 2800 µg DFE

EFSA’nın günlük değeri de DFE cinsinden: yetişkinlerde nüfus referans alımı 330 µg DFE. İçerik tablosundaki 200 µg’lık BRD ise yüzdenin hesaplandığı ayrı bir değer; DFE değildir.

ABD’den gelen ürünlerde satır farklı yazılıyor. ABD etiketleme kuralı (21 CFR 101.9), folatı “Folate” adıyla ve mcg DFE cinsinden yazdırıyor; L-5-MTHF kalsiyum tuzu da bu adla geçiyor. Folik asit eklenmişse miktarı ayrıca parantez içinde mikrogram olarak yazılıyor. Kurala göre 1 mcg DFE 0,6 mcg folik aside eşit; bu yüzden folik asit için DFE sayısı parantezdeki miktardan yaklaşık 1,7 kat büyük görünür. ABD etiketindeki mcg DFE sayısı, Türkiye etiketindeki mikrogramla doğrudan karşılaştırılamaz; folik asit içeren bir ürün için karşılaştırılacak sayı parantez içindeki miktardır.

Üst sınır hangi biçimleri kapsıyor?

EFSA’nın 2023 görüşüne göre günlük üst alım düzeyi yetişkinlerde, gebe ve emziren kadınlar dahil, 1.000 µg. Çocuk ve ergenlerde değer yaşa göre değişiyor: 1–3 yaşta 200, 4–6 yaşta 300, 7–10 yaşta 400, 11–14 yaşta 600, 15–17 yaşta 800 µg.

Bu değer folik asit ile iki metilfolat tuzunun toplamına uygulanıyor; besinlerde doğal olarak bulunan folat bu toplama girmiyor. Yani biçim metilfolat olduğunda da miktar aynı üst sınıra sayılıyor.

EFSA üst sınırın dayanağını şöyle açıklıyor: folik asit, B12 eksikliği olan birinde DNA yapımını başlatabiliyor ama B12 eksikliğinin metilasyon döngüsünde yarattığı bozukluğu düzeltemiyor. Panel, B12 eksikliği olan kişilerde nörolojik bulguların ilerleme riskini kritik etki olarak aldı. İncelediği öteki olası etkiler için ise kanıtı sonuca varmaya yetersiz buldu. B12’nin hangi biçimlerde kullanıldığını B12’nin metilkobalamin ve siyanokobalamin biçimlerini karşılaştıran yazımızda anlattık.

Türkiye’de ayrıca ürün düzeyinde bir sınır var. Tebliğ’in Ek-3’üne göre bir takviyenin günlük porsiyonundaki folik asit 11 yaş ve üzeri için en fazla 600 µg, 4–10 yaş için 300 µg. Ek-3 tek bir ürüne bakar; EFSA’nın 1.000 µg’ı ise takviye ve zenginleştirilmiş gıdalardan gelen toplamdır. EFSA, Avrupa’da bu toplamın yüksek miktarlı takviyeleri düzenli kullananlar dışında aşılmasını olası görmüyor.

Folik asit ne zaman içilir, aç mı tok mu?

Okuduğumuz kaynaklar folik asit için belirli bir saat vermiyor. DFE tanımı ise öğün farkını sayıya döküyor: aç karnına alınan folik asit 2, yemekle alınan folik asit 1,7 katsayısıyla hesaplanıyor.

Ürün sayfalarındaki kullanım şeklinde Multivitamin Mineral Tablet için “yemeklerden önce veya sonra”, TRIPLE EFFECT için “yemek öncesi” ifadesi yer alıyor. B Power Complex, Biotin Tablet ve Multi Woman’da günlük porsiyon 1 tablet ya da 1 kapsül; porsiyonların tamamı aşağıdaki tabloda.

EFSA iki durumu ayrıca not ediyor. Mide asidinin azaldığı atrofik gastritte ve mide asidini düşüren ilaçların kullanımında, işaretli folik asitle yapılan çalışmalarda daha düşük emilimle ilişkilendirilmiş. Metotreksat gibi folat antagonisti ilaç kullananlarda ise folik asit kullanımı ayrı bir hekim değerlendirmesi gerektiriyor. Bu ilaçlardan birini kullanıyorsanız folat içeren bir ürünü kullanmadan önce durumu hekiminizle konuşun.

Gebelik planlayanlarda ve gebelikte folatın hangi biçimde, ne kadar ve ne zamandan itibaren kullanılacağına hekim karar verir.

Herbina ürünlerinde folat hangi biçimde kullanılıyor?

Tablodaki değerler ürün sayfalarındaki içerik tablosu, içindekiler listesi ve kullanım şeklinden aktarıldı.

ÜrünKullanılan biçimPorsiyon başınaAmbalaj · porsiyonYaş grubu
B Power Complex B Vitamini Kompleks TabletKalsiyum-L-metilfolat1 tablette 300 µg folat (%150 BRD); ayrıca 75 µg B12 (metilkobalamin) ve 75 µg biotin60 tablet · günde 1 defa 1 tablet11 yaş ve üzeri yetişkinler
Biotin TabletKalsiyum L-metilfolat1 tablette 600 µg folat (%300); ayrıca 5.000 µg biotin120 tablet · günde 1 defa 1 tabletYetişkinler; 12 yaş altı çocuklar kullanmamalı
Multivitamin Mineral TabletKalsiyum-L-metilfolat2 tablette 400 µg folat (%200)200 tablet · günde 2 defa 1 tablet, yemeklerden önce veya sonraYetişkinler
Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin KapsülKalsiyum-L-metilfolat1 kapsülde 400 µg folat (%200)90 kapsül · günde 1 defa 1 kapsülYetişkinler
TRIPLE EFFECT Kafein L-Teanin Taurin TabletKalsiyum-L-metilfolat1 tablette 200 µg folat; günlük 2 tablette 400 µg60 tablet · günde 2 defa 1 tablet, yemek öncesiYetişkinler

Beş üründe de folat kalsiyum-L-metilfolat biçiminde; günlük porsiyondaki miktar 300 ile 600 µg arasında. EFSA’nın 2022 denklemiyle B Power Complex’teki 300 µg 510 µg DFE’ye, 400 µg’lık porsiyonlar 800 µg DFE’ye, Biotin Tablet’teki 600 µg ise 1.200 µg DFE’ye karşılık geliyor. Her ürünün porsiyonu tek başına Ek-3’teki 600 µg’ın içinde.

Folat içeren birden fazla ürün aynı gün kullanılırsa miktarlar toplanır. B Power Complex ile Biotin Tablet birlikte 900 µg eder; Multivitamin Mineral Tablet de eklenirse toplam 1.300 µg olur ve EFSA’nın yetişkinler için verdiği 1.000 µg’ı geçer. Biotin tarafındaki toplamları biotinin çinko, kolajen ve B12 ile aynı gün kullanımını anlatan yazımızda ele aldık. Folatlı ürünleri aynı günde birleştirmeden önce her birinin folat satırını toplayın ve hekiminize sorun.

B Power Complex’te L-metilfolat, metilkobalamin biçimindeki B12 ve öteki altı B grubu vitaminiyle aynı tablette; tablonun tamamı B Power Complex B vitamini kompleksi ürün sayfasında yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Kefelerinde birer damla bulunan dengedeki terazi, biri daha uzun iki yatay çubuk ve yanında yukarı ok, ortak bir sınır çizgisinin altında farklı yükseklikte iki sütun ve zıt yönleri gösteren iki oklu tabelayı simgeleyen dört ikon
Metilfolat ile folik asit arasındaki seçim hakkında öne çıkan dört konu; açıklamaları Sık sorulan sorular bölümünde.

Metilfolat ile folik asit arasında seçim neye göre yapılır?

EFSA’ya göre günde 400 µg’ın altında iki biçim aynı katsayıyla hesaplanıyor; 400 µg dolayında metilfolatın biyoyararlanımı daha yüksek bulunmuş ve 400 µg ile üzerinde metilfolat için katsayı 2 alınmış. Üst sınır ikisi için ortak. Okuduğumuz kaynaklar kişiye göre bir biçim önermiyor; karar kişinin durumuna ve hekimin değerlendirmesine bağlı.

Kaynaklar

  • EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D ve ark. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for folate. EFSA Journal, 2023;21(11):e08353. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10641704/
  • EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D ve ark. Conversion of calcium-l-methylfolate and (6S)-5-methyltetrahydrofolic acid glucosamine salt into dietary folate equivalents. EFSA Journal, 2022;20(8):e07452. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9399872/
  • Ürün bileşen, porsiyon ve kullanım verileri: Herbina ürün sayfaları (B Power Complex B Vitamini Kompleks Tablet, Biotin Tablet, Multivitamin Mineral Tablet, Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin Kapsül, TRIPLE EFFECT Kafein L-Teanin Taurin Tablet), erişim 16 Kasım 2026.

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.