Likopen İçeren Besinler: Domateste, Salçada ve Kapsülde Ne Kadar?
Likopen içeren besinlerin başında domates ve domates ürünleri geliyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) besin veri tabanına göre 100 g çiğ domateste yaklaşık 2,6 mg, 100 g domates salçasında yaklaşık 28,8 mg, 100 g karpuzda yaklaşık 4,5 mg likopen var. Salçadaki likopen ayrıca daha kolay emiliyor: aynı miktar likopenin taze domatesten ve salçadan verildiği bir çalışmada, salçadan sonra kandaki toplam likopen yanıtı 3,8 kat yüksek çıkmış.
Multi Man ve Multi Woman kapsüllerinin her birinde 10 mg likopen var. Bu miktar, aynı veri tabanındaki değerlerle yaklaşık 390 g çiğ domatese ya da 35 g salçaya denk geliyor. Aşağıda besindeki miktarı, pişirmenin ve yağın etkisini ve takviyedeki sınırları kaynaklarıyla ele alıyoruz. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) izinli sağlık beyanları listesinde (Ek-1) likopen yer almıyor; bu yüzden yazı likopenin ne işe yaradığını değil, ne kadar bulunduğunu ve ne kadar emildiğini anlatıyor.
Likopen içeren besinler hangileri, 100 gramda ne kadar var?
Likopen bir karotenoid; Anghel ve arkadaşlarının 2026 tarihli derlemesi onu olgun domatesin baskın kırmızı pigmenti olarak tanımlıyor. Arballo ve arkadaşlarının 2021 tarihli derlemesine göre provitamin A özelliği taşımıyor; yani beta-karoten gibi A vitaminine dönüşmüyor. Beta-karoten satırının A vitamini miktarına nasıl çevrildiğini retinol ve beta-karoten karşılaştırmamızda bulabilirsiniz.
Aşağıdaki değerler USDA’nın FoodData Central adlı veri tabanında SR Legacy kümesinden alındı ve bir ondalığa yuvarlandı:
| Besin | 100 gramda likopen |
|---|---|
| Kurutulmuş domates | 45,9 mg |
| Domates salçası (konserve, tuzsuz) | 28,8 mg |
| Ketçap | 12,1 mg |
| Domates suyu (konserve, tuzsuz) | 9,0 mg |
| Guava | 5,2 mg |
| Karpuz | 4,5 mg |
| Domates, pişmiş | 3,0 mg |
| Domates, çiğ | 2,6 mg |
| Pembe ve kırmızı greyfurt | 1,4 mg |
Taze domatesteki miktar sabit değil. Anghel ve arkadaşlarının 2026 tarihli derlemesine göre 100 g taze domatesteki likopen; çeşide, olgunluğa ve yetiştirme koşullarına göre çoğunlukla 2,5 ile 8 mg arasında değişiyor. Aynı derleme, çoğu toplumda besinlerle alınan likopenin %80’inden fazlasının domatesten geldiğini yazıyor.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) 2026 tarihli değerlendirmesinde işlenmemiş besinler arasında en yüksek değerler kuşburnu, tatlı biber, karpuz ve domateste; işlenmiş besinlerde ise kurutulmuş domates ve salçada bulunmuş. Aynı aileden luteinin hangi besinde ne kadar olduğunu lutein kaynağını ve besinlerdeki miktarını anlatan rehberimizde bulabilirsiniz.
Salça mı, çiğ domates mi: pişirme likopenin emilimini nasıl değiştiriyor?
Arballo ve arkadaşlarının derlemesine göre çiğ domateste likopen, hücre içinde kristal kümeler hâlinde duruyor. Bu biçimde vücut onu zor kullanıyor. Isıl ve mekanik işlemler hücre duvarlarını ve kristal kümeleri dağıtıyor; likopen sindirim sırasında daha kolay serbest kalıyor.
Farkı doğrudan ölçen çalışmalardan biri Gärtner, Stahl ve Sies’in 1997 tarihli araştırması. Katılımcılara aynı miktarda, 23 mg likopen ya taze domatesten ya da salçadan, 15 g mısır yağıyla birlikte verilmiş. Salçadan sonra kanda yağ taşıyan kilomikronlardaki likopenin tepe değeri 2,5 kat, zaman içindeki toplam yanıtı 3,8 kat yüksek ölçülmüş. Çalışmada iki besindeki likopenin yapısal biçimlerinin (izomerlerinin) dağılımı aynı bulunmuş.
Isının bir başka etkisi likopenin yapısını değiştirmesi. Anghel ve arkadaşlarının derlemesine göre pişirme, taze domatesteki trans biçimin bir kısmını cis biçimlere çeviriyor ve cis biçimlerin daha kolay emildiği düşünülüyor. Arballo ve arkadaşları ise izotopla işaretlenmiş likopenle yapılan bir çalışmada iki biçimin emiliminin anlamlı farklı çıkmadığını aktarıyor; ikisinde de yaklaşık %24.
Aşırı ısıl işlem ise likopeni bozabiliyor; Arballo ve arkadaşları domates havada kurutulurken likopenin özellikle dayanıksız olduğunu not ediyor. Anghel ve arkadaşlarına göre işlemenin emilime etkisini ölçen çalışmaların sonuçları da tam olarak tutarlı değil.
Likopen yağ olmadan emiliyor mu, öğünde ne kadar yağ gerekiyor?
Likopen yağda çözünen bir madde. Arballo ve arkadaşlarının aktardığı bir çalışmada (Brown ve ark.) katılımcılar 8,6 mg likopen içeren kiraz domatesli salatayı 0, 6 ve 28 g kanola yağıyla yemiş. Yağsız sosla yenen salatadan sonra kilomikronlarda ölçülen likopen önemsiz düzeyde kalmış; yağ arttıkça emilen likopen de artmış.
Derlemedeki çalışmalarda yağın türü sonucu değiştirmemiş. Soya, kanola ve tereyağını karşılaştıran bir çalışmada (Goltz ve ark.) belirleyici olan türü değil miktarı olmuş; zeytinyağı ile ayçiçek yağını karşılaştıran bir çalışmada (Lee ve ark.) plazma likopen düzeylerinde fark bulunmamış. Yazarlar, işlenmiş domates ürünleri içeren bir öğünde en az 10 g, salata ya da çiğ domates gibi pişmemiş besinlerde ise 15 g kadar yağ gerekebileceğini yazıyor. Derlemeye göre 15 g, bir yemek kaşığından biraz fazla.
Emilim kişiden kişiye de değişiyor. Derlemede aktarılan bir başka çalışmada (Borel ve ark.) aynı domates püresini yiyen 33 kişi arasında kilomikron likopen düzeyleri %70 oranında farklılık göstermiş. Araştırmacılar bu farkın %72’sini incelenen gen farklılıklarıyla açıklamış. Bu yazı için okuduğumuz kaynaklardaki yağ çalışmaları domates ve salata öğünleriyle yapılmış; kapsülün öğünle ilişkisini ayrıca ölçen bir çalışmaya bu kaynaklarda rastlamadık.
Kapsüldeki 10 mg likopen kaç gram domatese denk geliyor?
Karşılaştırmanın ilk adımı miktar. Yukarıdaki USDA değerleriyle hesaplandığında 10 mg likopen şu miktarlarda bulunuyor:
- Çiğ domates: yaklaşık 390 g.
- Pişmiş domates: yaklaşık 330 g.
- Karpuz: yaklaşık 220 g.
- Domates suyu: yaklaşık 110 g.
- Ketçap: yaklaşık 83 g.
- Domates salçası: yaklaşık 35 g.
Bu hesap besindeki miktarı karşılaştırır, emilen miktarı değil; emilen pay besinin işlenmesine, öğündeki yağa ve kişiye göre değişiyor.
İkinci adım, besinle günde ne kadar likopen alındığı. EFSA’nın 2026 değerlendirmesinde Avrupa’daki yetişkinlerin (18–64 yaş) besinlerden aldığı ortalama likopen, anketlere göre günde vücut ağırlığının kilogramı başına 0,04 ile 0,1 mg arasında. Bu, 70 kg’lık bir yetişkin için günde yaklaşık 2,8 ile 7 mg eder. EFSA’nın 2010’da İngiltere verisiyle yaptığı hesapta yetişkin ortalaması kilogram başına 0,08 mg, yani 70 kg için 5,6 mg bulunmuş. Kapsüldeki 10 mg, bu 5,6 mg’ın yaklaşık 1,8 katı.
Takviyede likopen için Türkiye’de ve Avrupa’da hangi sınırlar var?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi (son güncelleme 27.10.2026) likopeni dört kaynakla tanımlıyor: Blakeslea trispora küfünden elde edilen, domatesten elde edilen, sentetik ve izole olmayan domates kaynağı. İlk ikisi için en az %95 likopen içerme şartı yazılı. 11 yaş ve üzeri için dört kaynakta da günlük alım dozu en fazla 15 mg. Liste takviye edici gıdalar içindir; besinlerdeki likopeni sınırlamaz.
Avrupa’da iki ayrı değer var. EFSA’nın 2026 raporunun aktardığına göre EFSA 2008’de her kaynaktan gelen likopen için kabul edilebilir günlük alımı (ADI) günde vücut ağırlığının kilogramı başına 0,5 mg olarak belirlemiş. Bu, 70 kg’lık bir yetişkin için 35 mg eder ve besinden gelen likopeni de kapsar. AB’nin yeni gıda listesi ise sentetik ve Blakeslea trispora kaynaklı likopenin takviyedeki günlük dozunu en fazla 15 mg ile sınırlıyor; domatesten elde edilen likopenin takviyede kullanımı yeni gıda sayılmıyor. EFSA’nın 2026 değerlendirmesine göre takviye kullananlarda, yeni gıda kaynaklı likopen içeren takviyeler besin ve gıda katkısından gelen alımı yaklaşık iki katına çıkarıyor.
Kanada Sağlık Bakanlığı’nın (Health Canada) 29 Ağustos 2025 tarihli domates ekstresi monografı ise 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde standardize ekstreden gelen likopen için günlük üst sınırı 30 mg olarak veriyor; uyarı, kontrendikasyon ve bilinen advers reaksiyon bölümlerinde zorunlu bir ifade istemiyor.
Herbina ürünlerinde likopen hangi satırda, kaç mg?
Tablodaki veriler üç ürünün kendi sayfasından okundu.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| Multi Man Erkeklere Özel Multivitamin Kapsül | Likopen; sığır jelatininden kapsül | 1 kapsülde 10 mg likopen; ayrıca 250 µg astaksantin ve beta karotenden gelen 500 µg RE A vitamini | 90 kapsül · günde 1 defa 1 kapsül; bir şişe 90 gün yeter | Yetişkinler |
| Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin Kapsül | Likopen; sığır jelatininden kapsül | 1 kapsülde 10 mg likopen; ayrıca 250 µg astaksantin ve beta karotenden gelen 500 µg RE A vitamini | 90 kapsül · günde 1 defa 1 kapsül; bir şişe 90 gün yeter | Yetişkinler |
| Saw Palmetto | Likopen ekstraktı | 2 kapsülde 10 mg likopen ekstraktı | 60 kapsül · günde 2 kapsül; bir ambalaj 30 gün yeter | 11 yaş ve üzeri |
Multi Man ve Multi Woman’daki 10 mg, tek kapsüllük günlük porsiyonun içinde ve Kısıtlı Maddeler Listesi’ndeki 15 mg’ın altında. Saw Palmetto’nun içerik tablosunda satır “Likopen Ekstraktı” adıyla, iki multivitaminde ise “Likopen” adıyla yazılı. Ekstre adıyla yazılan bir satırın nasıl okunduğunu ekstre oranı ve DER değerini anlatan rehberimizde ele aldık.
Saw Palmetto sayfasında ekstraktın likopen oranı belirtilmemiş; bu yüzden tablodaki 10 mg, ekstrakt miktarı olarak okunmalı. Birden fazla takviyeyi aynı gün kullanmayı düşünüyorsanız içerik tablolarındaki likopen satırlarını ayrı ayrı okuyun ve kararı hekiminizle verin. Üç ürün sayfası da gebelik, emzirme, süren bir hastalık ve ilaç kullanımı durumlarında başlamadan önce doktor görüşü istiyor.
İçerik tablolarını, içindekiler listelerini ve kullanım şeklini Multi Man ürün sayfasında, Multi Woman ürün sayfasında ve Saw Palmetto ürün sayfasında inceleyebilirsiniz.
Kısaca

- 100 g’da çiğ domateste 2,6 mg, salçada 28,8 mg likopen var.
- Aynı miktar likopen salçadan verildiğinde kandaki toplam yanıt 3,8 kat yüksek ölçülmüş.
- Derlemeye göre en iyi emilim için öğünde işlenmiş domateste en az 10 g, çiğ domateste 15 g kadar yağ gerekebiliyor.
- Kapsüldeki 10 mg, yaklaşık 390 g çiğ domatese ya da 35 g salçaya denk.
- Türkiye’de takviyedeki günlük alım dozu için sınır 15 mg (11 yaş ve üzeri); EFSA ADI’si 70 kg’da 35 mg.
Sık sorulan sorular
Çok domates yemek cildi turuncuya boyar mı?
Khan ve arkadaşlarının 2021 tarihli derlemesi, likopen kaynaklarının aşırı tüketimiyle cildin sarıdan turuncuya boyanmasını likopenemi adıyla tanımlıyor. Derlemeye göre tanı beslenme öyküsüyle konuyor ve beslenme değişince belirtiler kayboluyor.
Gebelikte likopen takviyesi kullanılır mı?
Aynı derleme, gebelikte likopen takviyesiyle yapılan iki çalışmanın farklı sonuç verdiğini aktarıyor. Derleme, gebelik ve emzirme döneminde besindekine ek olarak likopen takviyesi kullanılmamasını öneriyor. Ürün sayfalarımız da bu dönemde kullanmadan önce doktora danışılmasını istiyor.
Kaynaklar
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central, SR Legacy (2018). Likopen değerleri; FDC ID 170457, 170050, 170545, 168556, 170459, 168567, 167765, 174673, 173044. Erişim: 16 Kasım 2026. https://fdc.nal.usda.gov/
- Arballo J, Amengual J, Erdman JW Jr. Lycopene: A Critical Review of Digestion, Absorption, Metabolism, and Excretion. Antioxidants, 2021;10(3):342. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7996133/
- Anghel (Ştefan) AM, Enachi E, Cristea (Hohotă) AG, Bălănescu F, Cioancă O, Hăncianu M, Robu S. Tomato-Derived Lycopene: From Phytochemistry and Extraction Technologies to Bioavailability and Nutraceutical Applications. Molecules, 2026;31(13):2243. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13363387/
- Gärtner C, Stahl W, Sies H. Lycopene is more bioavailable from tomato paste than from fresh tomatoes. American Journal of Clinical Nutrition, 1997;66(1):116–122. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9209178/
- European Food Safety Authority (EFSA), Dujardin B, Horváth Z, Tard A. Dietary exposure to lycopene from background diet, novel foods and food additive use in the European population. EFSA Journal, 2026;24(4):e9994. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13062937/
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi, son güncelleme 27.10.2026, s. 51–52. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Gida_Yem_Mevzuat/Takviye_Edici_Gidalar_Kisitli_Maddeler_Listesi.pdf
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK). İzinli Sağlık Beyanları, Ek-1 (2023). Likopen için kayıt bulunmamaktadır. Erişim: 16 Kasım 2026. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2023/contentFile/Eki_7476a215-404f-4fa2-bf46-6266fad8d592.pdf
- Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Products Ingredients Database: Tomato Extract monografı. 29 Ağustos 2025. Erişim: 16 Kasım 2026. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=tomato.extract2&lang=eng
- Khan UM, Sevindik M, Zarrabi A, Nami M, Ozdemir B, Kaplan DN ve ark. Lycopene: Food Sources, Biological Activities, and Human Health Benefits. Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 2021;2021:2713511. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8626194/
- Ürün bileşen, porsiyon ve kullanım verileri: Herbina ürün sayfaları (Multi Man Erkeklere Özel Multivitamin Kapsül, Multi Woman Kadınlara Özel Multivitamin Kapsül, Saw Palmetto), erişim 16 Kasım 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.