Yeşil Çay Ekstresi Ne Zaman ve Neyle Alınmaz?

Avrupa Birliği, yeşil çay ekstresi içeren gıdalara sayısal bir sınır ve etikette üç zorunlu uyarı getirdi. Uyarıların ikisi doğrudan "ne zaman ve neyle birlikte alınmayacağı" ile ilgili.

İlginç olan şu: aynı düzenleme, geleneksel yöntemle demlenen yeşil çayı kapsam dışında bırakıyor. Yani konu bitkinin kendisi değil, yoğunlaştırılmış ekstresi.

Bu rehberde sınırın nereden geldiğini, etikette hangi ifadelerin zorunlu tutulduğunu ve demlenen çay ile ekstre arasındaki farkı inceliyoruz.

Sınır hangi maddeye konuldu?

Konu, yeşil çayda bulunan katekinlerden biri: epigallokateşin-3-gallat, kısaca EGCG.

Komisyon Tüzüğü (AB) 2022/2340, 30 Kasım 2022'de kabul edildi ve yürürlükte. Tüzük, EGCG içeren yeşil çay ekstrelerini kısıtlı madde listesine ekliyor.

Kullanım koşulu tek cümle:

> "Gıdanın günlük porsiyonu 800 mg'dan az (-)-epigallokateşin-3-gallat içermelidir."

Yani sınır ürünün tamamına değil, günlük porsiyona konulmuş.

800 mg nereden çıktı?

Tüzüğün gerekçe bölümü dayanağı açıkça yazıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin 14 Mart 2018 tarihli görüşüne atıf yapılıyor:

> "Karaciğer üzerindeki olası olumsuz etkilere ilişkin mevcut verilere dayanarak, girişimsel klinik çalışmalardan, gıda takviyesi biçiminde günde 800 mg veya daha fazla (-)-epigallokateşin-3-gallat alımının, tedavi edilen kişilerde kontrol grubuna kıyasla serum transaminazlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışa yol açtığına dair kanıt bulunmaktadır."

Aynı görüş, geleneksel yöntemle hazırlanan yeşil çay demleri için farklı bir sonuca varıyor: bunlar genel olarak güvenli kabul ediliyor ve demlemeden gelen ortalama günlük EGCG alımı 90–300 mg aralığında bildiriliyor.

Fark burada: bir bardak çay ile yoğunlaştırılmış bir ekstre aynı miktarı taşımıyor.

Etikette hangi ifadeler zorunlu?

Tüzük, etikete konulacakları tek tek sayıyor. İki bilgi ve üç uyarı.

Bilgiler:

> "Etiket, gıdanın günlük tüketimi için azami porsiyon sayısını ve günde 800 mg veya daha fazla (-)-epigallokateşin-3-gallat tüketilmemesine dair bir uyarıyı içermelidir."

>

> "Etiket, gıdanın porsiyonu başına (-)-epigallokateşin-3-gallat içeriğini belirtmelidir."

Uyarılar — tüzükteki sırayla:

> "Aynı gün yeşil çay içeren başka ürünler tüketiyorsanız tüketilmemelidir."

>

> "Gebe veya emziren kadınlar ve 18 yaşın altındaki çocuklar tarafından tüketilmemelidir."

>

> "Boş mideye tüketilmemelidir."

Üçü de bir kullanım kuralı; miktarla değil, zamanlama ve birlikte kullanımla ilgili.

Aynı gün başka yeşil çaylı ürün: neden ayrı bir uyarı?

Bu, listedeki en kolay gözden kaçan madde.

Yeşil çay ekstresi yalnız "yeşil çay" adını taşıyan ürünlerde bulunmaz. Çok bileşenli ürünlerin içinde de yer alabilir. Bir kişi aynı gün hem yeşil çay ekstresi içeren bir takviye hem de yeşil çaylı başka bir ürün kullanıyorsa, EGCG alımı ikisinin toplamıdır.

Uyarının varlık nedeni tam olarak bu: sınır tek bir ürüne değil, günlük toplama konulmuş.

Aynı mantığın başka bileşenlerdeki karşılığı için antrenman takviyeleri rehberimize bakabilirsiniz.

Demlenen çay neden kapsam dışı?

Tüzük istisnayı açıkça tanımlıyor:

> "İçeceklerde sulandırıldıktan sonra geleneksel yeşil çay demlerine benzer bileşime sahip olan, (-)-epigallokateşin-3-gallat içeren sulu yeşil çay ekstreleri hariçtir."

Yani ölçüt ürünün adı değil, bileşimi. Demlenen çayla karşılaştırılabilir bileşimdeki sulu ekstreler kısıtlama dışında; yoğunlaştırılmış ekstreler kapsamda.

Pratik karşılığı: mutfakta demlediğiniz yeşil çay ile kapsüldeki yeşil çay ekstresi, düzenleme açısından aynı şey değildir.

Bu kural Türkiye'de doğrudan geçerli mi?

Hayır. Komisyon Tüzüğü (AB) 2022/2340 Avrupa Birliği üye devletlerinde doğrudan uygulanır. Türkiye'de takviye edici gıdalar kendi mevzuatına tabidir ve bu yazıda o mevzuattaki karşılık değerlendirilmemiştir.

Buna rağmen okuyucu için değeri şu: sayı ve gerekçe kamuya açık. Elinizdeki üründe porsiyon başına EGCG miktarı yazıyorsa, kendi toplamınızı bu sayıya göre değerlendirebilirsiniz. Yazmıyorsa değerlendiremezsiniz — ve bu da bilinmesi gereken bir bilgidir.

Herbina ürününde bu nasıl görünüyor?

Tabloyu olduğu gibi veriyoruz. Ürün sayfasında yeşil çay ekstresinin miktarı yazılı (200 mg), EGCG miktarı yazılı değil.

Bu ikisi aynı şey değildir: 200 mg ekstrenin içinde ne kadar EGCG bulunduğu, ekstrenin nasıl standardize edildiğine bağlıdır. Standardizasyon oranı belirtilmemişse, ekstre miktarından EGCG miktarı hesaplanamaz.

Ekstre oranlarının nasıl okunduğu için ginkgo biloba rehberimize bakabilirsiniz.

Kısaca

• Komisyon Tüzüğü (AB) 2022/2340, yeşil çay ekstresi içeren gıdalarda günlük porsiyon başına 800 mg'dan az EGCG koşulu getiriyor.
• Dayanak, EFSA'nın 2018 görüşü: günde 800 mg ve üzeri EGCG alımının serum transaminazlarında istatistiksel olarak anlamlı artışa yol açtığına dair klinik çalışma kanıtı.
• Etikette porsiyon başına EGCG miktarı ve azami porsiyon sayısı bulunmalı.
• Üç zorunlu uyarı: aynı gün başka yeşil çaylı ürün, gebelik-emzirme ve 18 yaş altı, boş mide.
• Geleneksel demleme yoluyla alınan EGCG 90–300 mg/gün aralığında bildirilmiş; demlenen çayla karşılaştırılabilir sulu ekstreler kapsam dışı.
• Bu bir AB düzenlemesidir; Türkiye kendi mevzuatına tabidir.
• Ekstre miktarı ile EGCG miktarı aynı şey değildir; standardizasyon belirtilmemişse hesaplanamaz.

Ürünün bileşen ve porsiyon bilgilerini görmek için L-Karnitin Yeşil Çay Krom ürün sayfasını inceleyebilirsiniz. L-karnitin biçimleri için L-karnitin rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Demlenen yeşil çay da bu sınıra tabi mi?

Tüzük, içeceklerde sulandırıldıktan sonra geleneksel yeşil çay demlerine benzer bileşime sahip sulu ekstreleri kapsam dışında bırakıyor. Düzenlemenin hedefi yoğunlaştırılmış ekstrelerdir.

Üründe EGCG miktarı yazmıyorsa ne yapmalıyım?

Ekstre miktarından EGCG miktarını hesaplayamazsınız; bunun için standardizasyon oranının belirtilmesi gerekir. Bilgi eksikse üreticiye sorabilirsiniz.

Neden boş mideye alınmaması isteniyor?

Bu, tüzüğün etikette zorunlu tuttuğu üç uyarıdan biridir. Uyarının kendisi düzenlemede yer alır; kullanım kararlarınız için hekiminize danışın.

Kaynaklar

• Commission Regulation (EU) 2022/2340 of 30 November 2022 amending Annex III to Regulation (EC) No 1925/2006 as regards green tea extracts containing (-)-epigallocatechin-3-gallate. OJ L 310, 1.12.2022, s. 7–11. Erişim: 27 Ağustos 2026. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32022R2340
• Atıf yapılan bilimsel görüş: EFSA Journal 2018;16(4):5239 (tüzüğün 5 numaralı dipnotu).
• Ürün bileşen ve porsiyon verileri: Herbina L-Karnitin Yeşil Çay Krom ürün sayfası, erişim 27 Ağustos 2026.

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.