EFSA ne demek, görüşleri Türkiye’de nasıl okunur?
EFSA, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (European Food Safety Authority) kısaltmasıdır: gıda zincirindeki riskler hakkında bilimsel görüş veren Avrupa Birliği ajansıdır. “EFSA ne demek?” sorusunun cevabı budur; EFSA, 28 Ocak 2002 tarihli 178/2002 sayılı AB Tüzüğü ile kurulmuştur.
EFSA karar verir mi?
178/2002 sayılı Tüzük, risk değerlendirmesini ve risk yönetimini ayrı süreçler olarak tanımlar; EFSA risk değerlendirmesi yapar. EFSA sözlüğüne göre EFSA kural koymaz; kararı Avrupa Komisyonu, üye devletler ve diğer karar vericiler verir.
Bilimsel görüş ne demek?
EFSA sözlüğüne göre bilimsel görüş, bir risk değerlendirmesi ya da ürün, madde veya beyan için izin başvurusunun değerlendirmesi olabilir. 178/2002 sayılı Tüzük’ün 22. maddesine göre EFSA’nın bilimsel görüşleri, AB önlemlerinin hazırlanmasına ve kabulüne bilimsel dayanak olur.
ADI ve UL ne demek?
- Kabul edilebilir günlük alım (ADI): Bir maddenin ömür boyu her gün, sağlık açısından kayda değer risk oluşturmadan alınabileceği tahmini miktardır. Katkı maddesi gibi kimyasallar için genellikle mg/kg vücut ağırlığı/gün olarak verilir.
- Tolere edilebilir üst alım düzeyi (UL): Bir besin ögesinin tüm besin kaynaklarından gelen toplam günlük alımında, uzun süre olumsuz sağlık etkisi beklenmeyen en yüksek düzeydir.
Herbina yazılarında EFSA nasıl geçer?
Herbina yazılarında geçen EFSA UL satırlarından biri:
Kalsiyum · yetişkin · UL: günde 2.500 mg (EFSA NDA Paneli, 2012; özet sürüm 11, Ağustos 2025)
Kalsiyum UL’si, tek ürünün porsiyonuna değil günlük toplam alıma bakar. Ambalajdaki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hesap örneği Kalsiyum İçeren Besinler yazısında, katkı maddesi görüşleri Sorbitol, Silikon Dioksit ve Magnezyum Stearat yazısında yer alır.
Türkiye’de EFSA görüşü nasıl okunmalı?
Türkiye’de sağlık beyanı yönetmeliğini ve kılavuzunu Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) yayımlar. Yönetmeliğin 23.08.2023’te eklenen 10/4 fıkrasına göre, kılavuz eklerinde olmayan sağlık beyanları ürünlerde kullanılamaz. TİTCK’nin 2024 sunumu, EFSA’dan farklılaşılan bazı beyanlara Türkiye listelerinde yer verilmediğini gösterir. Bu yüzden bir beyanın EFSA görüşünde yer alması, Türkiye’de kullanılabileceğini göstermez; bakılacak liste kılavuzun Ek-1’dir. Ek-1 örneği: Magnezyum İzinli Sağlık Beyanları.
Kaynaklar
- European Food Safety Authority, About us (Who we are), tarihsiz web sayfası. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/en/about/about-efsa
- Regulation (EC) No 178/2002 of the European Parliament and of the Council of 28 January 2002, madde 3 ve 22; birleştirilmiş metin 01.01.2026. Erişim: 21 Kasım 2026. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:02002R0178-20260101
- European Food Safety Authority, Glossary: risk management. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/en/glossary/risk-management
- European Food Safety Authority, Glossary: scientific opinion. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/en/glossary/scientific-opinion
- European Food Safety Authority, Glossary: acceptable daily intake. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/en/glossary/acceptable-daily-intake
- European Food Safety Authority, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the SCF and the EFSA NDA Panel, sürüm 11, 2025. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ul-summary-report.pdf
- Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 20.04.2023, sayı 32169. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230420-5.htm
- Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 23.08.2023, sayı 32288. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/08/20230823-1.htm
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Kılavuzu ve ekleri, 2023. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.titck.gov.tr/mevzuat/3496
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı bilgilendirme sunumu, 2024, PDF sayfa 11. Erişim: 21 Kasım 2026. https://www.titck.gov.tr/storage/Archive/2024/dynamicModulesAttachment/BDDGIDAVETAKVYEEDCGIDALARDASALIKBEYANIKULLANIMISRELER_cfcb8243-493c-402c-80fb-ff6b25f67591.pdf
Son güncelleme: 21.11.2026