Ginkgo Biloba (Mabet Ağacı) Kimler Kullanamaz? İlaçlar, Ameliyat ve Gebelik
Ginkgo biloba (mabet ağacı) kimler kullanamaz sorusunda iki resmî monograf aynı gruplara işaret ediyor: gebeler ve emzirenler, kan sulandırıcı ya da trombosit önleyici ilaç kullananlar ve ameliyat olacaklar. Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA) bitkisel ürünler komitesi HMPC’nin monografı bu listeye epilepsisi olanları, efavirenz adlı ilacı kullananları ve 18 yaş altını da ekliyor. Kanada Sağlık Bakanlığı’nın (Health Canada) monografı ise nöbet, diyabet ve yüksek tansiyon ilacı kullananların başlamadan önce bir sağlık profesyoneline sormasını istiyor. Ameliyat öncesi bırakma süresi kaynağa göre değişiyor: EMA 3–4 gün diyor, plastik cerrahi üzerine 2026 tarihli bir derleme yaklaşık 14 gün.
Herbina Ginkgo Biloba’da hem yaprak hem ekstre bulunduğu için yazının sonunda bu uyarıların kapsüldeki karşılığını da gösteriyoruz. Yaprağın kimliğini, standardize ekstreyi ve ginkgolik asit sınırını ginkgo yaprağı, standardize ekstre ve ginkgolik asit sınırı rehberimizde anlattık; burada tekrar etmiyoruz.
Ginkgo biloba kimler kullanmamalı, EMA ve Kanada aynı grupları mı sayıyor?
EMA’nın 28 Ocak 2015’te kabul ettiği monograf, ginkgo yaprağından yapılan iki hazırlığı ayrı sütunlarda ele alıyor. Birincisi aseton ile elde edilen kuru ekstre; monografın “iyi kurulmuş kullanım” sütununda. İkincisi toz hâline getirilmiş yaprak; “geleneksel kullanım” sütununda ve monografın kendi ifadesiyle yalnız uzun süreli kullanıma dayanıyor. Health Canada’nın 25 Temmuz 2025 tarihli monografı ise yalnız standardize kuru ekstreyi kapsıyor.
| Grup | EMA, kuru ekstre | EMA, toz yaprak | Health Canada, standardize ekstre |
|---|---|---|---|
| Gebelik | Kullanılmaz | Güvenliği kanıtlanmadı, önerilmez | Önce sağlık profesyoneline danışılmalı |
| Emzirme | Önerilmez | Güvenliği kanıtlanmadı, önerilmez | Önce sağlık profesyoneline danışılmalı |
| Kanama eğilimi, kan sulandırıcı ya da trombosit önleyici ilaç | Yalnız hekime danışıldıktan sonra | Kumarin türevi kan sulandırıcıların etkisini artırabilir | Kan sulandırıcı ya da pıhtılaşmayı etkileyen başka bir ürün kullanılıyorsa kullanılmaz |
| Ameliyat | Önlem olarak 3–4 gün önce bırakılmalı | Ayrı uyarı yok | Ameliyat olunacaksa kullanılmaz |
| Epilepsi ya da nöbet ilacı | Yeni nöbetler dışlanamıyor | Ayrı uyarı yok | Nöbet ilacı kullananlar önce danışmalı |
| Diyabet ya da yüksek tansiyon ilacı | Diyabet ilacı için uyarı yok; kalsiyum kanal blokeri nifedipinle etkileşim kayıtlı | Ayrı uyarı yok | Önce danışılmalı |
| Efavirenz | Birlikte kullanım önerilmez | Ayrı uyarı yok | Ayrı uyarı yok |
| 18 yaş altı | Çocuk ve ergenler için ilgili bir kullanım alanı yok | Yeterli veri yok, önerilmez | Miktarlar yalnız 18 yaş ve üzeri için verilmiş |
| Aşırı duyarlılık | Kullanılmaz | Kullanılmaz | Ayrı uyarı yok |
“Ayrı uyarı yok” yazan hücre, o grubun ginkgoyu sorunsuz kullanabileceği anlamına gelmiyor; yalnız o kaynağın o hazırlık için bir cümle yazmadığını gösteriyor. EMA’nın ilaç etkileşimi maddeleri ekstre sütununda toplanmış. Toz yaprak sütununda tek etkileşim cümlesi var, o da kumarin türevi kan sulandırıcılar için.
EMA’nın tarif ettiği ekstrede kuru yaprak ile ekstre arasındaki oran (DER) 35–67:1, çözücü ağırlıkça %60 aseton. Bu oranın ne anlattığını ekstre oranı (DER) ile standardizasyon farkını anlatan yazımızda ele aldık.
Hangi ilaçlarla birlikte ginkgo kullanırken dikkat gerekiyor?
EMA monografı etkileşimleri ilaç adıyla sayıyor:
- Kan sulandırıcılar: Fenprokumon ve varfarin gibi pıhtılaşma önleyicilerle birlikte kullanılırsa bu ilaçların etkisi değişebilir. Varfarinle yapılan çalışmalar bir etkileşim göstermemiş. Monograf yine de ginkgoya başlarken, miktarı değiştirirken, bırakırken ya da ürün değiştirirken uygun izleme öneriyor.
- Trombosit önleyiciler ve anti-inflamatuvar ilaçlar: Klopidogrel, asetilsalisilik asit (aspirin) ve diğer steroid olmayan anti-inflamatuvar ilaçlar da aynı uyarının içinde.
- Dabigatran: Talinolol ile yapılan bir çalışmaya göre ginkgo bağırsakta P-glikoprotein adlı taşıyıcıyı baskılayabilir. Bu taşıyıcıdan belirgin etkilenen dabigatran eteksilatla birlikte kullanımda dikkat isteniyor.
- Nifedipin: Bir çalışmada bu ilacın kandaki en yüksek düzeyi bazı kişilerde %100’e kadar arttı. Baş dönmesi ve sıcak basmalarında şiddetlenme görüldü.
- Efavirenz: Ginkgo, CYP3A4 enzimini uyararak efavirenzin kan düzeyini düşürebilir. EMA birlikte kullanımı önermiyor.
Czigle ve arkadaşlarının 2023 tarihli derlemesindeki etkileşim tablosu nöbet ilaçlarını da ekliyor. Tabloya göre karbamazepin, valproik asit, fenobarbital, primidon, fenitoin ve gabapentinin nöbet önleyici etkisi azalabilir. Derleme bu etkiyi, çoğunlukla tohumda bulunan ve sinir sistemine zararlı olan ginkgotoksine bağlıyor.
Vietnam’da bir hastanenin 2022–2023 kayıtlarını geriye dönük inceleyen çalışmada (Mai ve ark. 2025), ginkgo ekstresi içeren 2.647 reçetenin 342’sinde (%12,94) UpToDate, Micromedex ve Drugs.com gibi veri tabanlarına göre bir ilaç etkileşimi bulundu; en sık eşleşenler klopidogrel ve aspirindi. Doğrudan etkili ağızdan kan sulandırıcılar ve asenokumarolle etkileşim istatistiksel olarak anlamlı çıkmadı. Yazarlar, örneklemin yalnız ginkgo reçete edilen hastalardan oluşmasını sınırlılık olarak sayıyor.
Health Canada’nın cümlesi yalnız ilaçları değil, pıhtılaşmayı etkileyen başka sağlık ürünlerini de kapsıyor. Kan sulandırıcı kullananlarda omega 3 için okunan çalışmaları omega 3 ve kan sulandırıcı ilaçlar yazımızda özetledik. Hangi ilacı kullanırsanız kullanın, ginkgoya başlamadan önce ilacınızı yazan hekime ya da eczacınıza söyleyin.
Ameliyattan kaç gün önce ginkgo bırakılmalı?
EMA monografının ekstre sütununa göre ginkgo içeren hazırlıklar kanamaya yatkınlığı artırabilir. Bu yüzden önlem olarak ameliyattan 3–4 gün önce bırakılmaları isteniyor. Health Canada gün vermiyor, daha kesin bir cümle kuruyor: ameliyat olunacaksa kullanılmamalı.
Sousa Oliveira ve arkadaşlarının 2026’da yayımlanan derlemesi, plastik cerrahiye hazırlanan hastaların takviyelerini risk gruplarına ayırıyor ve daha uzun bir süre veriyor. Derlemeye göre ginkgo trombosit aktive edici faktörü baskılıyor ve vaka bildirimlerinde kendiliğinden gelişen kafa içi kanamayla ilişkilendirilmiş. Ameliyattan yaklaşık 14 gün önce bırakılması yaygın olarak öneriliyor.
Derlemenin yazarları bu sürelerin dayandığı kanıtın çoğunun randomize çalışmalardan değil, vaka bildirimleri, küçük seriler ve farmakolojik akıl yürütmeden geldiğini yazıyor. Ameliyat tarihiniz belliyse ginkgoyu ve kullandığınız bütün takviyeleri ameliyat öncesi görüşmede söyleyin; ne zaman bırakacağınıza cerrah ve anestezi ekibi karar verir.
Gebelikte ve emzirirken ginkgo neden önerilmiyor?
EMA’nın ekstre sütununda gebelik, bu hazırlığın kullanılmaması gereken durumlar arasında. Monografa göre ginkgo ekstresi trombositlerin kümelenme yeteneğini bozabilir ve kanama eğilimi artabilir. Üreme toksisitesi için hayvan çalışmaları ise yetersiz. Klinik öncesi bölümde yayımlanmış verilerin çelişkili olduğu yazıyor: bazı çalışmalarda üremeye olumsuz etki görülmemiş, farede yapılan bir başka çalışmada doğurganlık ve üreme göstergeleri etkilenmiş.
Emzirme için ginkgo metabolitlerinin anne sütüne geçtiğine ya da geçmediğine dair bilgi yok. Yenidoğan ve bebek için risk dışlanamıyor; yeterli veri olmadığından EMA bu dönemde kullanımı önermiyor. Toz yaprak sütunu da gebelik ve emzirmede güvenliğin kanıtlanmadığını yazıyor.
ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH) bir zamanlama notu da düşüyor: ginkgo doğuma yakın kullanılırsa erken doğuma ya da doğum sırasında fazla kanamaya yol açabilir. Aynı kurum, emzirme döneminde güvenliği hakkında az şey bilindiğini belirtiyor.
Epilepsisi olanlar ve 18 yaş altındakiler için ayrı uyarı var mı?
EMA’nın ekstre sütununa göre epilepsisi olan kişilerde, ginkgo hazırlıklarının kolaylaştırdığı yeni nöbetler dışlanamıyor. NCCIH, taze ginkgo tohumunun ağızdan alındığında zehirli olduğunu ve kavrulmuş tohum ya da işlenmemiş bitki tüketenlerde ciddi yan etkiler görüldüğünü de not ediyor. Aynı kuruma göre bugün en yaygın kullanılan biçim, genellikle ekstre hâlindeki yapraktır; tohum ayrı bir hammaddedir.
Yaş konusunda EMA’nın toz yaprak sütunu 18 yaş altında kullanımı, yeterli veri olmadığı için önermiyor. Ekstre sütununda çocuk ve ergenler için ilgili bir kullanım alanı bulunmadığı yazıyor. Health Canada da miktarları yalnız 18 yaş ve üzeri yetişkinler için veriyor.
Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi ginkgo ekstresi için iki satır içeriyor: ginkgoflavoglikozitler için günde en fazla 115 mg, terpen laktonlar için günde en fazla 29 mg. İki değer de 11 yaş ve üzeri sütununda; 4–10 yaş sütunu boş. 11–17 yaş arasındaki biri için kullanım kararı hekimle birlikte verilmeli.
Ginkgo kullanırken hangi yan etkiler bildiriliyor?
EMA’nın ekstre sütunu yan etkileri sıklığıyla veriyor. Baş ağrısı çok yaygın; baş dönmesi, ishal, karın ağrısı, bulantı ve kusma yaygın. Göz, burun, beyin ve mide-bağırsakta kanama bildirilmiş, sıklığı bilinmiyor. Alerjik şoka varan aşırı duyarlılık tepkileri ile kızarıklık, şişlik, kaşıntı ve döküntü gibi deri tepkileri de görülebiliyor.
Toz yaprak sütunu sıklık vermeden mide-bağırsak yakınmalarını, baş ağrısını ve alerjik tepkileri sayıyor. NCCIH’ye göre yaprak ekstresi genellikle iyi tolere ediliyor; en sık yan etkiler baş dönmesi, mide-bağırsak yakınmaları ve baş ağrısı. Sayılanların dışında bir yan etki çıkarsa EMA hekime ya da eczacıya danışılmasını istiyor.
Herbina ürünlerinde ginkgo hangi biçimde kullanılıyor?
Tablodaki değerler Ginkgo Biloba’nın ürün sayfasından ve içerik tablosu görselinden aktarıldı.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| Ginkgo Biloba | Bitkisel kapsül (hidroksipropil metil selüloz); ginkgo biloba yaprağı (mabet ağacı), ginkgo biloba ekstresi (mabet ağacı) ve siyanokobalamin biçiminde B12 vitamini | 2 kapsülde 800 mg ginkgo biloba yaprağı, 200 mg ginkgo biloba ekstresi, 50 µg B12 (beslenme referans değerinin %2000’i) | 60 kapsül × 500 mg · günde 2 kapsül; bir kutu 30 gün yeter | 11 yaş ve üzeri yetişkinler |
Kapsülde yaprak ile ekstre birlikte bulunuyor. EMA’nın uyarıları bir aseton ekstresi ve toz yaprak için ayrı sütunlarda yazıldığından, bu ürünü kullanmadan önce iki sütundaki uyarıları birlikte göz önünde bulundurun. Ürün sayfasının Uyarılar ve Önlemler bölümü de gebelikte, emzirirken, bir hastalık varken ya da ilaç alırken doktora danışmayı söylüyor. Kapsülün içerik tablosunu ve içindekiler listesini Ginkgo Biloba ürün sayfasında görebilirsiniz.
Kısaca

- EMA’nın ekstre sütununda gebelik kullanılmaması gereken durum; emzirmede kullanım önerilmiyor.
- Kan sulandırıcı ya da trombosit önleyici ilaç kullananlar hekime danışmadan başlamamalı; Health Canada bu grupta kullanımı dışarıda bırakıyor.
- Ameliyat öncesi için EMA 3–4 gün, bir plastik cerrahi derlemesi yaklaşık 14 gün veriyor; kararı cerrah verir.
- Epilepsi, nöbet ilaçları, nifedipin, dabigatran ve efavirenz ayrıca sorulmalı.
- EMA 18 yaş altında kullanımı önermiyor; Türkiye listesindeki ginkgo sınırı yalnız 11 yaş ve üzeri sütununda.
Sık sorulan sorular
Ginkgo bileşenlerinin yarılanma ömrü ne kadar?
EMA monografındaki farmakokinetik verilere göre tabletle verilen ekstrede, kandaki miktarın yarıya inmesi için geçen süre (yarılanma ömrü) ginkgolit A için 3–4 saat, ginkgolit B için 4–6 saat, bilobalid için 2–3 saat. Monograf ameliyat öncesi 3–4 günlük aralığın gerekçesi olarak bu sayıları değil, kanamaya yatkınlığı gösteriyor.
Kaynaklar
- European Medicines Agency (EMA), Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). European Union herbal monograph on Ginkgo biloba L., folium. EMA/HMPC/321097/2012, 28 Ocak 2015. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-ginkgo-biloba-l-folium_en.pdf
- Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Products Ingredients Database: Ginkgo - Ginkgo biloba monografı. 25 Temmuz 2025. Erişim: 16 Kasım 2026. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=ginkgo.biloba2&lang=eng
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), National Institutes of Health. Ginkgo: Usefulness and Safety. Son güncelleme Şubat 2025. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.nccih.nih.gov/health/ginkgo
- Czigle S, Nagy M, Mladěnka P, Tóth J; OEMONOM. Pharmacokinetic and pharmacodynamic herb-drug interactions—part I. Herbal medicines of the central nervous system. PeerJ, 2023;11:e16149. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10656908/
- Sousa Oliveira LA, Cabette Filho NN, Sacksida Valladão VC, Mendes LH, Zanella FA. Self-Administered Dietary Supplements, Herbal Products, and Ergogenic Aids Before Plastic Surgery: A Narrative Review and the PLASTIC-S Perioperative Management Framework. Cureus, 2026;18(8):e114938. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13590108/
- Mai NTQ, Hieu NV, Ngan TT, Van Anh T, Van Linh P, Thu Phuong NT. Impact of Ginkgo biloba drug interactions on bleeding risk and coagulation profiles: A comprehensive analysis. PLoS One, 2025;20(4):e0321804. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11991284/
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi, son güncelleme 27.10.2026, s. 20. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Gida_Yem_Mevzuat/Takviye_Edici_Gidalar_Kisitli_Maddeler_Listesi.pdf
- Ürün bileşen, porsiyon ve uyarı verileri: Herbina Ginkgo Biloba ürün sayfası, erişim 16 Kasım 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.