L-Sitrülin mi Sitrülin Malat mı? 2:1 Oranı, Gram Hesabı ve L-Arjininden Farkı
L-sitrülin mi sitrülin malat mı? sorusunda fark, bir gramın ne kadarının sitrülin olduğunda başlıyor. L-sitrülin tek başına bir amino asit; sitrülin malat ise sitrülinin malik asitle (malat) oluşturduğu bir tuz. Gough ve arkadaşlarının 2021 derlemesindeki hesaba göre 2:1 oranlı 8 g sitrülin malat 5,3 g sitrülin veriyor; oran 1,1:1’e düştüğünde bu miktar 4,2 g’a iniyor.
L-arjininden farkı ise ağızdan alındıktan sonraki yolda. Ağızdan alınan L-arjinin bağırsakta ve karaciğerde büyük ölçüde yıkılıyor; sitrülin kana geçmeden önce bu yıkıma uğramıyor. Türkiye’de takviyelerdeki sınır L-sitrulin adıyla veriliyor: 11 yaş ve üzeri için günde en fazla 1.000 mg. Etiketlerde ve Bakanlık listesinde madde “L-sitrulin” diye de yazılıyor; ikisi aynı madde.
L-sitrülin ile sitrülin malat arasındaki fark ne?
Sitrülin, proteinlerin yapısına girmeyen bir amino asit. Bayat ve arkadaşlarının 2025 tarihli çalışması onu esansiyel olmayan ve protein yapımında kullanılmayan amino asitler arasında sayıyor. Gough ve arkadaşlarının derlemesi de sitrülini üre döngüsünde yer alan bir amino asit olarak tanımlıyor.
Aynı derlemeye göre sitrülin malat, L-sitrülin (C6H13N3O3) ile malatın, yani malik asidin (C4H6O5) birleşmesiyle oluşan organik bir tuz. Malat, trikarboksilik asit döngüsünün ara maddelerinden biri. Bayat ve arkadaşlarına göre piyasadaki sitrülin malat, sitrülin ile malatı 1:1 ile 2:1 arasında değişen oranlarda içeriyor.
Kanada Sağlık Bakanlığı’nın (Health Canada) Antrenman Takviyeleri (Workout Supplements) monografı, sitrülin malatı L-sitrülinin kaynakları arasında sayıyor. Miktarı ise L-sitrülin cinsinden veriyor; yani monografta dozun ölçüsü, bileşiğin içindeki sitrülin.
İki biçimin ödünleşmesi buradan çıkıyor:
- L-sitrülin: Bayat ve arkadaşlarının kullandığı L-sitrülin ürünü, analiz belgesine göre %99,5 L-sitrülin içeriyordu. Gramın tamamına yakını sitrülin.
- Sitrülin malat: Gramın bir kısmı malat. Malatın sitrüline ayrı bir katkı yaptığı fikri ise doğrulanmış değil. Gough ve arkadaşları, malatla ilgili öne sürülen mekanizmaları gösteren bir sitrülin malat çalışması bulunmadığını yazıyor. İki biçimin doğrudan karşılaştırılmasını da gelecek araştırmalara bırakıyor.
2:1 malat oranı etiketteki sitrülin miktarını nasıl değiştirir?
Etikette yazan sitrülin malat miktarı, bileşiğin toplam ağırlığıdır. İçindeki sitrülin bundan azdır ve kaç gramın sitrülin olduğunu oran belirler. Okuduğumuz kaynaklardaki örnekler yan yana:
| Kaynak | Sitrülin malat | Sitrülin karşılığı | Yaklaşık pay |
|---|---|---|---|
| Gough ve ark. 2021, 2:1 oranında | 8 g | 5,3 g | üçte iki |
| Gough ve ark. 2021, 1,1:1 oranında | 8 g | 4,2 g | yarıdan biraz fazla |
| Bayat ve ark. 2025, 2:1 ürünün analiz belgesi | 12 g | 8,4 g | %70,0 |
| Health Canada monografı | 3 g | 1,7 g | yaklaşık %57 |
Tablodaki farkın iki kaynağı var. Birincisi oranın tutmaması. Gough ve arkadaşlarının aktardığı bir analizde (nükleer manyetik rezonans spektroskopisi) çoğu tedarikçinin sitrülin malatı 2:1 yerine yaklaşık 1,6:1 oranında verdiği bulunmuş; bazılarında oran 1,1:1’e kadar inmiş.
İkincisi, aynı “2:1” adının farklı paylara karşılık gelmesi. Derlemenin hesabında 2:1 oranlı bileşiğin üçte ikisi sitrülin. Bayat ve arkadaşlarının analiz belgesinde ise 2:1 diye satılan ürünün %70,0’ı L-sitrülin, %29,3’ü DL-malat. Kanada monografı da 3 g sitrülin malatı 1,7 g L-sitrüline denk sayıyor.
Bu yüzden sitrülin malat etiketinde üç bilgiye bakılır: bileşiğin ağırlığı, oran ve sitrülinin kendi miktarı. Karşılaştırma, ayrıca yazıyorsa sitrülin satırıyla yapılır.
Türkiye’de sitrülin için sınır ne, sitrülin malat listede nerede?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi (son güncelleme 27.10.2026) L-sitrulin için şunları yazıyor:
- Kaynak: kimyasal sentez.
- 11 yaş ve üzeri: günlük alım dozu en fazla 1.000 mg.
- 4–10 yaş: sütun boş; bu yaş grubu için değer verilmemiş.
- Tarih: yayım 08.03.2016, güncelleme 27.09.2017.
Listede “sitrülin malat” adıyla ayrı bir satır yok. Malik asit ise ayrı bir satırda duruyor: DL malik asit, kaynağı kimyasal sentez, 11 yaş ve üzeri için günde en fazla 1.000 mg. Sitrülin malat içeren bir ürünün bu iki satırla nasıl değerlendirildiği listede yazmıyor.
Karşılaştırma için aynı listede L-arjinin, 11 yaş ve üzeri için günde en fazla 5 g, 4–10 yaş için 1.200 mg. Türkiye’deki sitrülin sınırı, arjinin sınırının beşte biri. İzin verilen sağlık beyanlarının listesi olan TİTCK Ek-1’de ise sitrülin, malik asit ya da L-arjinin için kayıt yok. Bu yazı bu yüzden fayda üzerine değil, miktar ve biçim üzerine kurulu.
Sitrülin L-arjininden nerede ayrılıyor?
Health Canada monografı “L-sitrülin, L-arjininin öncülüdür” cümlesini sitrülinin metabolizmasına ilişkin olgusal bir ifade olarak tanımlıyor. Sitrülinin bağırsak ile böbrek arasında arjinine dönüşme yolunu, arjininin besinlerdeki miktarını ve AAKG farkını L-arjinin ve AAKG miktarlarını anlatan yazımızda ele aldık. Burada iki maddenin ayrıldığı üç noktaya bakıyoruz.
Vücuttaki ilk yol. Schwedhelm ve arkadaşlarının 2008 tarihli çalışmasına göre ağızdan alınan L-arjinin, bağırsaktaki bakteriler ve bağırsak ile karaciğerdeki arjinaz enzimleri tarafından büyük ölçüde yıkılıyor. Sitrülin kana geçmeden önce bu yıkıma uğramıyor; daha sonra iki basamakta L-arjinine dönüşebiliyor.
Çalışmada yaş ortalaması 57 olan 20 sağlıklı gönüllü farklı dozları birer hafta kullandı; gönüllüler, kanındaki ADMA adlı maddenin düzeyi taranan kişilerin en yüksek dörtte birinde yer alanlardan seçilmişti. Günde iki kez 0,75 g sitrülin, kandaki arjinin düzeyini günde iki kez 1,6 g yavaş salımlı L-arjinin kadar yükseltti. Bu bir kan düzeyi ölçümüdür; tek başına bir sonuç doğurduğunu göstermez. Araştırmacılar sitrülinin iyi tolere edildiğini ve ilgili bir yan etki görülmediğini yazıyor.
Mide-bağırsak toleransı. Gough ve arkadaşlarının derlemesi, arjinin ve ornitin gibi amino asitlerde 6–12 g’lık miktarlarda kusma ve ishal bildirildiğini aktarıyor. Sitrülin malatın 8 g ve 12 g’lık tek dozlarının incelendiği çalışmalarda ise belirgin bir mide-bağırsak yakınması bildirilmemiş. Derleme bu farkın bağırsaktaki alım yollarından kaynaklanabileceğini yazıyor: sitrülin birden çok taşıma sistemiyle alınabiliyor; arjinin ve ornitinin alımı ise bağırsakta çabuk doyuyor ve bu, ishale yol açabiliyor.
Monograftaki dozlar. Health Canada monografının amino asit tablosunda L-sitrülin için günde en fazla 6 g ve tek seferde en fazla 3 g yazıyor. L-arjinin için aynı değerler 21 g ve 8 g.
Uyarılar hangi miktardan itibaren başlıyor?
Health Canada monografındaki uyarılar miktara göre basamaklanıyor:
- Bütün ürünlerde: gebelik ve emzirme döneminde kullanmadan önce sağlık profesyoneline danışılmalı.
- Günde 0,42 g’ın üzerinde L-arjinin ve/veya L-sitrülin: iki grup kullanmadan önce danışmalı. Birincisi, kalp-damar hastalığı olan ve fiziksel aktivitesini artırmaya hazırlananlar. İkincisi, kalp-damar hastalığı ilacı, kan sulandırıcı ya da monografın saydığı başka bir ilaç grubunu kullananlar.
- Günde 3 g’ın üzerinde L-sitrülin: 8 haftadan uzun kullanım için danışılmalı.
Monograf 0,42 g eşiğini iki madde için birlikte yazıyor. Aşağıdaki tablodaki iki üründe günlük porsiyondaki L-arjinin ve L-sitrulin toplamı bu eşiğin üzerinde: Herbina GH’de 3.000 mg (2.500 + 500), Tribulus’ta 525 mg (225 + 300). Ürün sayfalarımızdaki uyarı metni de hamilelik ve emzirme dönemi ile hastalık veya ilaç kullanımı durumlarında doktora danışılmasını söylüyor.
Uzun süreli kullanım için veri sınırlı. Gough ve arkadaşlarının aktardığı bir doz çalışmasında sekiz sağlıklı gönüllüde 2–15 g sitrülin, ölçülen kan değerlerinde olumsuz bir değişiklik yapmamış. Derleme, uzun süreli sitrülin malat kullanımının güvenliğinin ise henüz yeterince incelenmediğini yazıyor.
Sitrülin hangi besinlerde bulunur?
Gough ve arkadaşlarına göre besinler arasında en yüksek sitrülin karpuzda bulunuyor. Derlemenin hesabına göre 10 g L-sitrülin almak için yaklaşık 3–5 kg taze karpuz yemek gerekir. Okuduğumuz kaynaklarda başka besinler için sitrülin miktarı verilmiyor.
Herbina ürünlerinde sitrülin hangi biçimde ve miktarda?
Aşağıdaki bilgiler ürünlerin kendi sayfalarından alındı.
| Ürün | Kullanılan biçim | Porsiyon başına | Ambalaj · porsiyon | Yaş grubu |
|---|---|---|---|---|
| Herbina GH | L-sitrulin; orman meyvesi aromalı toz karışımda L-arjinin, L-ornitin, L-lizin, kreatin, L-glutamin ve başka bileşenlerle birlikte | 1 ölçekte (10 g) 500 mg L-sitrulin; ayrıca 2.500 mg L-arjinin ve 500 mg L-ornitin | 150 g, 15 porsiyon · günde 1 defa 1 ölçek, 200 ml suda | Yetişkinler; sayfaya göre 15 yaş altı için tavsiye edilmez |
| Tribulus Demir Dikeni Lepidyum Kapsül | L-sitrulin; L-arjinin ile demir dikeni, lepidyum, kırmızı ginseng ve epimedium ekstreleriyle birlikte bitkisel kapsül | 3 kapsülde 300 mg L-sitrulin; ayrıca 225 mg L-arjinin | 90 kapsül × 865 mg · günde 3 defa 1 kapsül | Yetişkinler |
Tabloyu bu yazının okumasıyla okursak: iki üründe de içerik tablosundaki satır “L-Sitrulin” adını taşıyor. Yazan miktar sitrülinin kendisi; malat oranından hesap yapmak gerekmiyor. Günlük porsiyondaki 500 mg ve 300 mg, listedeki 1.000 mg’ın; 2.500 mg ve 225 mg L-arjinin 5 g’ın; Herbina GH’deki 500 mg L-ornitin de listedeki 900 mg’ın altında.
Herbina GH’nin içindekiler listesinde geçen “kalsiyum sitrat malat” ise kalsiyumun kaynağı olan ayrı bir bileşik; sitrülinle ilgisi yok. Malatın mineral bileşiklerindeki yerini magnezyum bisglisinat, sitrat, malat ve L-treonat biçimlerini karşılaştıran yazımızda anlattık.
İki ürün aynı gün kullanılırsa L-sitrulin satırları toplanır: 500 + 300 = 800 mg. Birden fazla ürün kullanmayı düşünüyorsanız toplamı hekiminizle konuşun. Herbina GH’nin bileşen tablosu, hazırlanışı ve uyarıları Herbina GH ürün sayfasında yer alıyor.
Kısaca

- Sitrülin malat, sitrülinin malik asitle oluşturduğu bir tuz; malatın ayrı bir katkısı doğrulanmış değil.
- 2:1 oranlı 8 g sitrülin malat 5,3 g, 1,1:1 oranlı 8 g ise 4,2 g sitrülin verir.
- Türkiye’de sınır L-sitrulin adıyla: 11 yaş ve üzeri günde en fazla 1.000 mg; sitrülin malat için ayrı satır yok.
- Ağızdan alınan L-arjinin bağırsakta ve karaciğerde büyük ölçüde yıkılıyor; sitrülin bu yıkıma uğramıyor.
- Health Canada’da gebelik ve emzirme uyarısı her miktarda geçerli; kalp-damar hastalığı ve bazı ilaçlar için uyarı günde 0,42 g’ın üzerindeki L-arjinin ve/veya L-sitrülinde başlıyor.
Sık sorulan sorular
Etikette yalnız “sitrülin malat 3.000 mg” yazıyorsa içinde ne kadar sitrülin var?
Oran yazılıysa ona göre hesaplanır. Derlemedeki hesap yöntemiyle 2:1 oranında bileşiğin üçte ikisi, yani yaklaşık 2.000 mg sitrülin. Health Canada aynı 3 g için 1,7 g karşılığını kullanıyor. Oran da yazmıyorsa sitrülinin tam miktarı etiketten çıkarılamaz.
Kaynaklar
- Gough LA, Sparks SA, McNaughton LR, Higgins MF, Newbury JW, Trexler E, Faghy MA, Bridge CA. A critical review of citrulline malate supplementation and exercise performance. European Journal of Applied Physiology, 2021;121(12):3283–3295. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8571142/
- Bayat D, Azizi M, Behpour N, Tinsley GM. Changes in resistance training performance, rating of perceived exertion, and blood biomarkers after six weeks of supplementation with L-citrulline vs. L-citrulline DL-malate in resistance-trained men: a double-blind placebo-controlled trial. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2025;22(1):2513944. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12143003/
- Schwedhelm E, Maas R, Freese R, Jung D, Lukacs Z, Jambrecina A, Spickler W, Schulze F, Böger RH. Pharmacokinetic and pharmacodynamic properties of oral L-citrulline and L-arginine: impact on nitric oxide metabolism. British Journal of Clinical Pharmacology, 2008;65(1):51–59. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2291275/
- Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Products Ingredients Database: Workout Supplements monografı. 29 Mayıs 2026. Erişim: 16 Kasım 2026. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=workout.supplements.entrainement&lang=eng
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi, son güncelleme 27.10.2026, s. 5, 17 ve 30. Erişim: 16 Kasım 2026. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Gida_Yem_Mevzuat/Takviye_Edici_Gidalar_Kisitli_Maddeler_Listesi.pdf
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK). Ek-1: Hastalık riskinin azaltılmasına, çocukların gelişimi ve sağlığına ilişkin beyanlar dışındaki sağlık beyanları listesi, 2023. Sitrülin, malik asit ve L-arjinin için kayıt bulunmamaktadır. Erişim: 16 Kasım 2026. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2023/contentFile/Eki_7476a215-404f-4fa2-bf46-6266fad8d592.pdf
- Ürün bileşen, porsiyon ve uyarı verileri: Herbina ürün sayfaları (Herbina GH, Tribulus Demir Dikeni Lepidyum Kapsül), erişim 16 Kasım 2026.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hekim tavsiyesi yerine geçmez. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ambalaj üzerindeki tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik ve emzirme döneminde, süregelen bir rahatsızlığı olanlarda ve düzenli ilaç kullananlarda kullanımdan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır.