Amino Asit ve L- Ön Eki: L ve D Biçimleri Neyi Anlatır?
Amino asit, yapısında genellikle bir amino grubu (–NH2) ve bir karboksil grubu (–COOH) taşıyan organik bileşiktir; proteinler 20 amino asidin zincir hâlinde bağlanmasıyla oluşur. Takviye etiketlerinde amino asit adının başındaki “L-” ön eki, amino asidin iki ayna görüntüsü biçiminden hangisi olduğunu gösterir.
Hangi amino asitler esansiyeldir?
Besin proteinlerinde 20 yaygın amino asit bulunur. Bu 20 amino asidin 9’u esansiyeldir: vücut bu amino asitleri yeterli miktarda üretemez, bu yüzden besinle alınmaları gerekir. Esansiyel amino asitler izolösin, lösin, valin, metiyonin, triptofan, treonin, fenilalanin, histidin ve lizindir. Kalan 11 amino asit esansiyel değildir; vücut bunları başka maddelerden üretebilir. 2026 tarihli bir derleme, bu gruptaki arjinin ve glutamini belirli durumlarda “koşullu esansiyel” sayılan altı amino asit arasında gösterir.
L- ön eki etikette nasıl yazılır?
“L-” ön eki amino asit adına kısa çizgiyle bağlanır: L-arjinin, L-glutamin, L-sitrülin, L-teanin. Bazı etiketlerde İngilizce ad parantez içinde verilir. Herbina Arjinin sayfasındaki satır: “L-Arjinin (L-Arginine) 5000 mg”.
L ve D biçimi ne anlama gelir?
Glisin dışındaki amino asitler iki biçimde bulunur: L ve D. Bu iki biçime enantiyomer denir. İki biçimde de alfa karbonuna aynı dört grup bağlıdır, ancak grupların uzaydaki dizilişi farklıdır. L ve D biçimi birbirinin ayna görüntüsüdür ve üst üste çakışmaz. Proteinlerin yapı taşı olarak başlıca L biçimi bulunur. Örnek: L-arjinin ile D-arjinin birbirinin enantiyomeridir.
L-karnitin bir amino asit mi?
L-karnitin bir amino asit değil, amino asit türevi bir bileşiktir. Vücut karnitini lizin ve metiyonin adlı iki amino asitten üretir. L-karnitin adındaki “L-”, karnitinin (R) biçimini gösterir. L-sitrülin ve L-teanin ise amino asittir, ancak proteinlerin yapısına girmez.
Herbina ürünlerinde L- ön eki nerede geçer?
| Ürün | Etiketteki satır | Porsiyonda |
|---|---|---|
| Herbina Arjinin | L-Arjinin (L-Arginine) | 5000 mg (1 ölçek, 5 g) |
| Herbina GH | L-Arjinin · L-Glutamin · L-Ornitin · L-Lizin · L-Sitrulin · L-Teanin · L-Karnitin | 2500 mg · 1000 mg · 500 mg · 500 mg · 500 mg · 300 mg · 200 mg (1 ölçek, 10 g) |
| Herbina L-Carnitine | L-Karnitin | 3000 mg (1 ölçek, 30 ml) |
Üç ürün sayfasında da şu uyarı yer alır: “Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın.”
İlgili
- L-karnitin ve L-karnitin tartarat · L-arjinin ve AAKG miktarları
- L-sitrülin ve sitrülin malat farkı · Glutamin: besinlerdeki miktarı ve Türkiye’deki sınırı
Kaynaklar
- ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi (NLM), MeSH: Amino Acids (D000596), kapsam notu, 2020. Erişim: 16 Kasım 2026. https://id.nlm.nih.gov/mesh/D000596.html
- Blachier F., Relevance and Safe Utilization of Amino Acids in Supplements for Human Nutrition: Lessons from Clinical and Preclinical Studies, Nutrients 18(2):296, 2026. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12845092/
- Abdulbagi M., Wang L., Siddig O., Di B., Li B., D-Amino Acids and D-Amino Acid-Containing Peptides: Potential Disease Biomarkers and Therapeutic Targets?, Biomolecules 11(11):1716, 2021. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615943/
- Lella C. ve ark., Targeted Chiral Metabolomics of D-Amino Acids: Their Emerging Role as Potential Biomarkers in Neurological Diseases with a Focus on Their Liquid Chromatography–Mass Spectrometry Analysis upon Chiral Derivatization, International Journal of Molecular Sciences 25(22):12410, 2024. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11595108/
- Almannai M., Alfadhel M., El-Hattab A. W., Carnitine Inborn Errors of Metabolism, Molecules 24(18):3251, 2019. Erişim: 16 Kasım 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6766900/
- PubChem (NCBI), L-Arginine, CID 6322, kayıt açıklaması (ChEBI). Erişim: 16 Kasım 2026. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6322
- PubChem (NCBI), (-)-Carnitine (L-karnitin), CID 10917, kayıt açıklaması (ChEBI, NCI Thesaurus). Erişim: 16 Kasım 2026. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/10917
- PubChem (NCBI), L-Theanine, CID 439378, kayıt açıklaması (NCI Thesaurus). Erişim: 16 Kasım 2026. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/439378
- Herbina, ürün sayfaları: Arjinin, Herbina GH, L-Carnitine (bağlantılar ürün tablosunda). Erişim: 16 Kasım 2026.
Son güncelleme: 16.11.2026